تحلیل فقهی- حقوقی حفظ ارزش پول در تسهیلات بانکی و نسبت آن با عدالت معاوضی

نویسندگان

کلمات کلیدی:

حفظ ارزش پول, تسهیلات بانکی, عدالت معاوضی, تورم, ربا, تعدیل دیون پولی

چکیده

حفظ ارزش پول در تسهیلات بانکی به معنای به‌کارگیری سازوکارهای قراردادی یا قانونی برای جبران کاهش قدرت خرید ناشی از تورم در بازپرداخت دیون پولی است. نسبت این مفهوم با عدالت معاوضی ناظر بر آن است که آیا تعدیل مبلغ بازپرداخت به‌منظور حفظ تعادل اقتصادی عوضین، با موازین فقه امامیه و اصول حقوقی حاکم بر قراردادها سازگار است یا آن‌که در تعارض با قواعدی همچون حرمت ربا، لزوم قراردادها و اصل اسمی بودن پول قرار می‌گیرد. مسئله اصلی پژوهش حاضر بررسی امکان یا عدم امکان توجیه فقهی ـ حقوقی شرط حفظ ارزش پول در تسهیلات بانکی و تبیین نسبت آن با عدالت معاوضی در نظام حقوقی ایران است. این تحقیق با روش توصیفی - تحلیلی و رویکردی اجتهادی -انتقادی انجام شده و ابزار گردآوری داده‌ها شامل مطالعات کتابخانه‌ای، تحلیل اسناد قانونی، آرای فقهی و نظریات مشورتی بوده است. در بخش تحلیلی، با بهره‌گیری از قواعدی چون لاضرر، نفی عسر و حرج، شرط ضمن عقد و قاعده عدالت، مبانی امکان تعدیل دیون پولی ارزیابی شده است. شکاف تحقیقاتی در این حوزه، فقدان تحلیل منسجم از نسبت میان عدالت معاوضی و سازوکارهای جبرانی تورم در چارچوب فقه امامیه و حقوق بانکی ایران است؛ به‌گونه‌ای که اغلب پژوهش‌ها یا صرفاً به جنبه اقتصادی پرداخته‌اند یا از منظر فقهی بدون پیوند با نظریه عدالت معاوضی بحث کرده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در صورت تفکیک میان ربا و جبران کاهش ارزش واقعی مال، می‌توان با طراحی شروط قراردادی شفاف و مبتنی بر شاخص‌های رسمی، حفظ ارزش پول را در راستای تحقق عدالت معاوضی توجیه کرد. در پایان، پیشنهاد می‌شود قانون‌گذار با تدوین مقررات صریح درباره شاخص‌بندی دیون پولی و نظارت بر قراردادهای بانکی، از تعارضات تفسیری و بی‌عدالتی‌های عملی جلوگیری کند.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Bojnourdi, S. M. M. (2010). Jurisprudential Rules (Volume 2). Al-Hadi Publication.

Emami, H. (1997). Civil Law (Volume 1). Islamiyeh Publications.

Fazel Lankarani, M. (2000). Detail of the Law in Explaining the Means of Liberation (Book of Loan). Jurisprudential Center of the Pure Imams.

Hilli, H. i. Y. (1989). Memorandum for Jurists (Volume 2). Al-Al-Bayt Institute.

Hosseini Shahroudi, S. M. (2004). Contemporary Jurisprudential Research. Dar al-Fiqaha.

Jafari Langroudi, M. J. (2009). Legal Terminology. Ganj-e Danesh.

Katouzian, N. (2008). General Rules of Contracts (Volume 1). Enteshar Publishing Company.

Khoei, S. A. a.-Q. (1997). Lamp of Jurisprudence (Volume 1). Ihya Institute.

Makarem Shirazi, N. (2005). Jurisprudential Rules. Imam Ali ibn Abi Talib School.

Mohaghegh Damad, S. M. (2007). Rules of Jurisprudential (Civil Section). Islamic Sciences Publication Center.

Momen Qomi, M. (1994). Sound Words on New Issues. Islamic Publications affiliated with the Society of Seminary Teachers.

Mousavi Bojnourdi, S. M. (2005). Jurisprudential Rules (Volume 1). Al-Hadi Publication.

Mousavian, A. (2011). Usury-Free Banking and Its Jurisprudential Challenges. Hawzah and University Research Institute.

Najafi, M. H. (1988). Jewels of Speech in Explaining the Laws of Islam (Volume 22). Dar al-Kotob al-Islamiyeh.

Rahpeyk, A. (2013). Compensation for the Depreciation of Money in Iranian Law. Private Law Research Quarterly, 15(2), 121-145.

Safai, S. H. (2012). Civil Law: Obligations. Mizan.

Safi Golpayegani, S. A. a.-Q. (2007). Jurisprudential Rules and Their Application in Contemporary Law. Islamic Publications.

Shahid Thani, Z. a.-D. A. (1992). Paths of Understanding for the Refinement of Islamic Laws (Volume 3). Islamic Knowledge Institute.

Shahidi, M. (2011). Effects of Contracts and Obligations. Majd.

Sobhani, J. (2012). The System of Transactions in Imami Jurisprudence. Imam Sadiq Institute.

دانلودها

چاپ شده

1405-08-01

شماره

نوع مقاله

مقالات

نحوه استناد به مقاله

بابایی ر. ا. .، مهدوی ف.، و قنبرپور ب. (1405). تحلیل فقهی- حقوقی حفظ ارزش پول در تسهیلات بانکی و نسبت آن با عدالت معاوضی. دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی، 1-18. https://www.jecjl.com/index.php/jecjl/article/view/497

مقالات مشابه

##common.pagination##

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.