آثار و احکام ریاست بر خانواده از منظر فقه مذاهب اسلامی و حقوق موضوعه

نویسندگان

  • بهناز کرمی دانشجوی دکتری، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران نویسنده https://orcid.org/0009-0001-2678-008X
  • عبدالوحید وفائی استادیار، گروه معارف اسلامی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران نویسنده https://orcid.org/0000-0003-1053-9600
  • موسی بیات استادیار گروه الهیات و معارف اسلامی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. نویسنده https://orcid.org/0009-0006-8692-0466

کلمات کلیدی:

ریاست خانواده, حقوق اسلامی, فقه مذاهب اسلامی

چکیده

ریاست بر خانواده، همواره یکی از مباحث چالش‌برانگیز در حوزه فقه و حقوق  بوده است. این پژوهش در پی پاسخ به این سؤال است که آثار و احکام ریاست مرد بر خانواده از منظر فقه مذاهب اسلامی چیست؟ نظر فقها در این باره یکسان نیست، برخی ریاست را حکم وضعی نمی‌دانند، برخی معتقدند که تمام دواعی جعل در ریاست خانواده وجود دارد و شارع به اعتبار این دواعی، ریاست را برای آن جعل کرده است. از منظر قانون، ماده ۱۱۰۵ قانون مدنی، اشاره به همین امر عقلایی یعنی ریاست مرد بر خانواده دارد. روش  این پژوهش توصیفی-تحلیلی و بر پایه‌ی منابع کتابخانه‌ای انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که ریاست مرد بر خانواده در فقه، اگرچه به رسمیت شناخته شده، اما محدوده آن در هر مذهب متفاوت است و همگی بر اصل عقلایی بودن این نهاد تأکید دارند. ریاست به معنای سلطه مطلق نبوده و ناظر به حفظ مصلحت خانواده است. از مهم‌ترین آثار این ریاست می‌توان به اختیاراتی در زمینه محل سکونت، اشتغال زوجه، نفقه، و سفر اشاره کرد. 

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Abu Dawud, S. i. a.-A. a. Sunan Abi Dawud. Dar al-Fikr.

Ahmad ibn Hanbal. (2001). Al-Musnad (Vol. 3). Mu'assasat al-Risalah.

Ahmadi Nejad, A. A. (2020). Family Headship in the Light of Islamic Jurisprudence and Law. Boutia Publishing.

Allamah Hilli, H. i. Y. (2007). Irshad al-Adhhan. Dar al-Fikr.

Bahrani, S. Y. (1985). Al-Hada'iq al-Nadirah fi Ahkam al-Itrah al-Tahirah (3rd ed., Vol. 24). Dar al-Adwa.

Bahuti, M. i. Y. (1983). Kashshaf al-Qina an Matn al-Iqna (Vol. 3). Alam al-Kutub.

Dadmarzi, S. M. (2014). Family Headship in Spousal Relations. Mizan Publishing.

Darimi, A. i. A. a.-R. (1987). Sunan al-Darimi (Vol. 1). Dar al-Kutub al-Ilmiyyah.

Darqutni, A. i. U. Sunan al-Daraqutni (Vol. 3). Dar al-Ma'rifah.

Deylami, A., & Khodadadpour, M. (2008). Abuse of the Husband's Right of Headship in Preventing the Wife's Employment. Women's Studies, 6(2), 111-126.

Emami, S. H. (2022). Civil Law (26th ed., Vol. 4). Eslamiyeh Publishing.

Fayyumi, A. i. A. (1993). Al-Misbah al-Munir (Vol. 1). Dar al-Kutub al-Ilmiyyah.

Hajjawi al-Maqdisi, S. a.-D. (2001). Al-Iqna fi Fiqh al-Imam Ahmad ibn Hanbal (Vol. 4). Dar al-Ma'rifah.

Hanafi, S. H. (2009). Al-Fiqh al-Hanafi fi Thawbihi al-Jadid. Dar al-Fikr.

Hurr Amili, M. i. H. (1978). Wasa'il al-Shi'ah ila Tahsil Masa'il al-Shari'ah (Vol. 2, 11, 14, 15). Dar Ihya al-Turath al-Arabi.

Ibn Abidin, M. A. (1995). Hashiyat Radd al-Muhtar ala al-Durr al-Mukhtar (Vol. 3). Dar al-Fikr.

Ibn Majah, M. i. Y. Sunan Ibn Majah (Vol. 1). Dar al-Fikr.

Ibn Qudamah, A. a.-R. (2007). Al-Mughni wa Yalihi al-Sharh al-Kabir. Dar al-Kutub al-Ilmiyyah.

Ibn Qudamah, A. i. A. (1996). Al-Mughni (3rd ed.). Dar Alam al-Kutub.

Jaziri, A. a.-R. i. M. A. (2003). Al-Fiqh ala al-Madhahib al-Arba'ah. Dar al-Kutub al-Ilmiyyah.

Karami, B. (2014). A Comparative Study of the Jurisprudential and Legal Foundations of Male Headship over the Family Ayatollah Haeri Meybod University of Yazd].

Katouzian, N. (2023). Civil Law: Family (7th ed., Vol. 1). Sherkat-e Sahami Enteshar.

Majd, M. (2017). A Comparative Study of the Rules of Arbitration Between Spouses in the Four Sunni Schools of Law University of Kurdistan].

Malik ibn Anas. (1995). Al-Mudawwanah al-Kubra (Vol. 2). Dar al-Kutub al-Ilmiyyah.

Malik ibn Anas. (2000). Al-Muwatta. Dar al-Yamamah.

Mehrizi, M. (2012). Personality and Women's Rights in Islam (3rd ed.). Scientific and Cultural Publications.

Mobini Nejad, M. (2016). A Critical Analysis of the Husband’s Headship over the Wife in Islamic Jurisprudence and Iranian Law Kharazmi University].

Mohaqeq Damad, S. M. (2023). Jurisprudential and Legal Study of Family, Marriage and Its Dissolution (21st ed.). Islamic Sciences Publications.

Molaverdi, S. (2008). Fears and Hopes. Hoghughdan Publishing.

Motahhari, M. (2009). The System of Women's Rights in Islam. Sadra Publications.

Namani, M. (2018). A Comparative Study of Qiwamah and Discipline of Women in Family Law and Islamic Jurisprudence According to the Five Schools Islamic Azad University, Sabzevar Branch].

Nawawi, Y. i. S. (1991). Rawdat al-Talibin (Vol. 7). Dar al-Kutub al-Ilmiyyah.

Parvin, F., & Hosseini, V. (2014). Conditions, Scope, and Jurisprudential and Legal Effects of Headship in Relation to the Wife. Private Law Research, 1(3), 65-94.

Rezaei, H., Karamollahi, E., Farrokhi, S., & Elhami, Z. (2017). A Jurisprudential and Legal Study of Male Headship over the Family. Legal Studies(15), 246-254.

Safaei, S. H., & Emami, A. (2023). Concise Family Law (60th ed.). Mizan Publishing.

Shafi'i, M. i. I. (1990). Al-Umm. Dar al-Ma'rifah.

Sharif, M. M., & Nourian, A. (2017). The Husband's Headship and Guardianship over the Wife in Iranian Jurisprudence and Law. Ara Quarterly, 2(4), 38-57.

Shawkani, A. A. M. (1959). Al-Fawa'id al-Majmu'ah fi al-Ahadith al-Mawdu'ah.

Shaybani, M. i. H. (1986). Al-Jami al-Saghir ma'a Sharhihi al-Nafi al-Kabir.

Tabarani, S. i. A. (1995). Al-Mu'jam al-Awsat (Vol. 6). Dar al-Haramayn.

Tonkaboni, M. (2006). Guide to Humanity: Another Journey Through Nahj al-Fasahah (15th ed.). Daftar Nashr-e Farhang-e Eslami.

Yahyaei, F. (2017). The Husband's Right of Headship over the Family and the Enforcement Guarantee Against Abuse of It University of Judicial Sciences and Administrative Services].

Yathribi Qomi, S. A. M. (2009). Family Law in the Civil Code of the Islamic Republic of Iran (2nd ed.). SAMT.

Zuhayli, W. (1989). Al-Fiqh al-Islami wa Adillatuh (3rd ed.). Dar al-Fikr.

دانلودها

چاپ شده

1402-12-20

شماره

نوع مقاله

مقالات

نحوه استناد به مقاله

کرمی ب.، وفائی ع.، و بیات م. (1402). آثار و احکام ریاست بر خانواده از منظر فقه مذاهب اسلامی و حقوق موضوعه. دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی، 1(2)، 206-221. https://www.jecjl.com/index.php/jecjl/article/view/525

مقالات مشابه

##common.pagination##

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.