دادرسی افتراقی اطفال و نوجوانان؛ گذار از عدالت کیفری سنتی به عدالت حمایتی
کلمات کلیدی:
دادرسی افتراقی, عدالت حمایتی, عدالت کیفری سنتی, اطفال و نوجوانان, سیاست جنایی کودکمحورچکیده
تحولات اندیشههای حقوق کیفری در دهههای اخیر نشان میدهد که نظامهای عدالت کیفری به تدریج از رویکرد سنتی و مجازاتمحور در قبال اطفال و نوجوانان فاصله گرفته و به سوی الگوی حمایتی و افتراقی حرکت کردهاند. عدالت کیفری سنتی با تمرکز بر جرم و اعمال کیفر، تفاوتهای رشدی، روانی و اجتماعی کودکان را نادیده میگرفت و آنان را در فرآیندی قرار میداد که اساساً برای بزرگسالان طراحی شده بود. این وضعیت نهتنها کارکرد اصلاحی نداشت، بلکه در مواردی موجب تشدید برچسبزنی و تکرار بزهکاری میشد. در مقابل، عدالت حمایتی با پذیرش اصل مصلحت عالیه کودک، فردیسازی پاسخ کیفری و بهرهگیری از سازوکارهای ترمیمی، تلاش میکند میان مسئولیتپذیری و حمایت تعادل برقرار سازد. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و با اتکا به مبانی نظری جرمشناسی، بزهدیدهشناسی و حقوق بشر، به بررسی گذار از عدالت کیفری سنتی به عدالت حمایتی در نظام حقوقی ایران میپردازد و جایگاه دادرسی افتراقی را به عنوان مهمترین ابزار تحقق عدالت کودکمحور تحلیل میکند. یافتهها نشان میدهد که اصلاحات تقنینی اخیر گامی مهم در جهت تخصصیسازی رسیدگی، تقویت حمایت اجتماعی و توسعه رویکردهای پیشگیرانه برداشته است، هرچند تحقق کامل عدالت حمایتی مستلزم تحول نهادی و تغییر نگرشهای فرهنگی است.
دانلودها
مراجع
Ashworth, A. (2015). Sentencing and Criminal Justice (6 ed.). Cambridge University Press.
Braithwaite, J. (2002). Restorative Justice and Responsive Regulation. Oxford University Press.
Cyr, K. (2022). Child Vulnerability and Victimization Risk. Journal of Child Protection Studies, 14(1), 45-63.
Duff, R. A. (2001). Punishment, Communication, and Community. Oxford University Press.
Fattah, E. A. (1991). Understanding Criminal Victimization. Prentice Hall.
Garland, D. (2001). The Culture of Control: Crime and Social Order in Contemporary Society. University of Chicago Press.
Hopkins Burke, R. (2016). Youth Justice: Theory and Practice. Routledge.
Katouzian, N. (2021). General Criminal Law (28th ed.). Ganj-e Danesh Publications.
Lansdown, G., & Vaghri, Z. (2016). Interpretation of Article 1 of the Convention on the Rights of the Child. International Journal of Children’s Rights, 24(3), 569-587.
Mohaghegh Damad, S. M. (2025). Jurisprudential rules in criminal law. Islamic Sciences Publishing.
Packer, H. L. (1968). The Limits of the Criminal Sanction. Stanford University Press.
Sabzavarinezhad, H., & Sabzavarinezhad, A. (2025). General Criminal Law (Vol. 3). Majd Publications.
Saki, M. R. (2024). General Criminal Law: Four Books in One Volume. Khorsandi.
Samim, R. (2024). Criminal protection of public property in Afghan criminal law. The 6th International Conference on Modern Studies in Humanities and Social Sciences,
Sattari, B. (2025). Comprehensive Description of General Criminal Law (7th ed.). Arshad Publications.
Taghizadeh Zanouqi, M. (2020). The Evolution of Child Protection Law in Iran: A Critical Analysis of the 2019 Act. Iranian Journal of Criminal Law Studies, 12(2), 89-115.
Tobin, J. (2019). The UN Convention on the Rights of the Child: A Commentary. Oxford University Press.
Walklate, S. (2007). Imagining the Victim of Crime. Open University Press.
Wemmers, J.-A. (2017). Victims in the Criminal Justice System. Routledge.
Zedner, L. (2007). Pre-crime and Post-criminology? Theoretical Criminology, 11(2), 261-281.
Zehr, H. (2015). The Little Book of Restorative Justice. Good Books.
دانلودها
چاپ شده
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Zeinab Forouzeshnia (Author); Ebrahim Rajabi Taj Amir; Amir Ahmadi (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
