Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی 2 پیاپی 8 1403 11 24 Comparative Analysis of Price Determination in Gas Sale Contracts to End Consumers بررسی تطبیقی تعیین ثمن در قراردادهای فروش گاز به مصرف کننده 209 226 10.61838/jecj.2.4.12 FA علی علی بخشی کارشناسی ارشد، گروه حقوق، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Journal Article 1403 08 24 <p style="text-align: justify;">International gas sale contracts, as one of the key instruments in energy trade, face significant challenges—particularly in the area of price (consideration) determination. Characteristics such as long-term duration, dependency on global markets, and sharp fluctuations in energy prices have led to the adoption of dynamic and flexible pricing mechanisms in these contracts. However, the absence of clear and harmonized legal frameworks—especially within the Iranian legal system—has resulted in contractual conflicts and a reduction in economic efficiency.<br />This study aims to conduct a comparative analysis of pricing mechanisms in international gas sale contracts, drawing on international legal and economic sources, arbitral practices, and real contract samples, in order to propose legal improvements for Iran in this field.<br />The findings indicate that price determination methods may include the use of energy market indices, adjustable pricing formulas, futures contracts, or referral to independent experts. Additionally, mechanisms such as periodic price adjustments, renegotiation clauses, and price review formulas are considered effective tools for mitigating economic risks.Nonetheless, Iran’s legal system faces limitations in fully implementing these mechanisms due to jurisprudential constraints and the lack of explicit legal provisions. This study underscores the need for legal reforms in the field of energy contracts, including the formal acceptance of flexible pricing mechanisms, development of regional pricing benchmarks, and incorporation of protective clauses in long-term agreements. Implementing these reforms could pave the way for enhancing Iran’s position in the international gas market.</p> <p>قراردادهای بین‌المللی فروش گاز به‌عنوان یکی از ابزارهای کلیدی در تجارت انرژی، با چالش‌های مهمی به‌ویژه در حوزه تعیین ثمن مواجه‌اند. ویژگی‌هایی همچون بلندمدت بودن، وابستگی به بازار جهانی و نوسانات شدید قیمت انرژی، موجب شده است که در این قراردادها از روش‌های پویا و انعطاف‌پذیر برای تعیین ثمن استفاده شود. با این حال، نبود چارچوب‌های حقوقی شفاف و سازگار، به‌ویژه در نظام حقوقی ایران، موجب بروز تعارضات و کاهش اثربخشی اقتصادی این قراردادها می‌شود.این پژوهش با هدف تحلیل تطبیقی روش‌های تعیین ثمن در قراردادهای بین‌المللی فروش گاز انجام شده و تلاش دارد با بهره‌گیری از منابع حقوقی و اقتصادی بین‌المللی، رویه‌های داوری و نمونه قراردادهای عملی، راهکارهایی برای بهبود وضعیت حقوقی ایران در این حوزه ارائه دهد. نتایج مطالعه نشان می‌دهد که روش‌های تعیین ثمن می‌توانند شامل استفاده از شاخص‌های انرژی، فرمول‌های تعدیل‌پذیر، قراردادهای آتی، یا ارجاع به کارشناسان مستقل باشند. همچنین سازوکارهایی مانند تعدیل دوره‌ای قیمت، شروط مذاکره مجدد و بازنگری فرمول قیمت از ابزارهای مؤثر در کاهش ریسک‌های اقتصادی تلقی می‌شوند.در عین حال، نظام حقوقی ایران به دلیل محدودیت‌های فقهی و عدم وجود مقررات روشن، امکان بهره‌گیری کامل از این سازوکارها را ندارد. این پژوهش بر ضرورت اصلاحات قانونی در حوزه قراردادهای انرژی، از جمله پذیرش مکانیزم‌های منعطف، تدوین شاخص‌های منطقه‌ای و گنجاندن شروط حمایتی در قراردادهای بلندمدت تأکید دارد. اجرای این اصلاحات می‌تواند زمینه را برای ارتقاء جایگاه ایران در بازار بین‌المللی گاز فراهم سازد</p> https://www.jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/123/77