Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی 2 پیاپی 5 1403 02 26 A Study on the Fiqh Views on Intellectual Property Rights بررسی آرای فقهی حقوق مالكیت اموال معنوی 91 111 10.61838/jecjl.161 FA عادل کیومرثی دانشجوی دکتری، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران. محمد علی خیرالهی استادیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران. علی فقیهی استادیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد بابل، دانشگاه آزاد اسلامی، بابل، ایران. Journal Article 1402 12 12 <p>Intellectual property rights have emerged as a critical topic in contemporary legal and jurisprudential discourse due to their economic and cultural significance. This article explores the fiqh perspectives on the legitimacy of these rights, analyzing arguments from both supporters and opponents. Supporters assert that these rights are valid based on principles such as the custom of reason, the principle of validity, the rule of priority, the rule of respecting others' property, the principle of non-harm, and the value of human labor outcomes. Opponents, however, challenge these rights by emphasizing the sanctity of knowledge, the prohibition of receiving wages for obligations, incompatibility with the rule of ownership, lack of legal recognition by the sharia, exclusion from the generality of "fulūd al-‘uqūd", and the non-proprietary nature of these rights. The article highlights the complexity of this issue, noting that while fiqh principles provide a foundation for the legitimacy of intellectual property rights, modern challenges require a comprehensive framework. It concludes by advocating for collaboration between jurists and legal scholars to establish laws that align with Islamic principles and address contemporary needs.</p> <p>حقوق مالکیت اموال معنوی، به عنوان یکی از مسائل مهم در نظام حقوقی و فقهی، در عصر حاضر به دلیل اهمیت اقتصادی و فرهنگی این اموال، مورد توجه قرار گرفته است. این مقاله به بررسی آرای فقهی در مورد این حقوق می‌پردازد و دیدگاه‌های موافقان و مخالفان را تحلیل می‌کند. موافقان این حقوق با استناد به قواعد فقهی مانند سیره عقلا، اصل صحت، قاعده سبق، قاعده احترام مال مردم، قاعده لاضرر و ارزش نتایج حاصل از کار انسان، استدلال می‌کنند که این حقوق از نظر عقلی و شرعی معتبر هستند و نیاز به حمایت از آنها وجود دارد. از سوی دیگر، مخالفان با استناد به حفظ قداست علم، ممنوعیت اخذ اجرت بر واجبات، ناسازگاری با قاعده تسلیط، عدم تنفیذ از طرف شارع، مشمول نبودن تحت عمومیت "اوفوا بالعقود" و شخصی و انحصاری نبودن این حقوق، به مخالفت با آن می‌پردازند. این مقاله نشان می‌دهد که این موضوع، به دلیل ماهیت غیرمادی و نوظهور اموال معنوی، همچنان محل بحث و مناقشه است. با این حال، دیدگاه‌های موافقان با استناد به اصول فقهی و عرفی، مبنای محکمی برای مشروعیت این حقوق ارائه می‌دهند. در نهایت، مقاله به اهمیت تدوین چارچوبی فقهی و حقوقی جامع برای حمایت از این حقوق و جلوگیری از سوءاستفاده از آنها اشاره می‌کند و پیشنهاد می‌کند که فقها و حقوقدانان باید با همکاری یکدیگر، قوانینی مناسب برای این حوزه ایجاد کنند.</p> https://www.jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/161/94