Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی 3 پیاپی 10 1404 04 22 Revisiting the Conceptual and Structural Differences Between Economic and Financial Crimes in the Iranian Criminal Justice System: A Comparative and Criminological Study بازخوانی تفاوت‌های مفهومی و ساختاری جرایم اقتصادی و مالی در نظام کیفری ایران: مطالعه‌ای تطبیقی و جرم‌شناختی 1 15 10.61838/jecjl.176 FA حامد حسامی قهرمانلو دانش آموخته، گروه جزا و جرم شناسی، دانشگاه مهاباد، مهاباد، ایران. فرید حسامی قهرمانلو دانش آموخته، گروه حقوق خصوصی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران. Journal Article 1403 12 07 <p>In recent decades, economic and financial crimes have become one of the most critical challenges in both domestic and international criminal law. While these two types of crimes are often used interchangeably in legal texts, a more precise examination of their concepts and instances within the Iranian legal system reveals fundamental distinctions between them. This article adopts an analytical-descriptive method and is based on library sources to conduct a detailed comparison and analysis of the legal and criminological concepts, elements, consequences, and characteristics of economic and financial crimes. The article first defines each of these crimes conceptually and then, by examining differentiation criteria such as the subject matter of the crime, the breadth of victim impact, the mental element, the possibility of pardon, prosecution methods, and their socio-economic consequences, elucidates the points of divergence and convergence. Subsequently, through the analysis of relevant legal provisions—especially in the Islamic Penal Code of 2013 and other specific laws—the article highlights the ineffectiveness of current definitions and the lack of clear articulation in Iran’s legislative criminal policy. Ultimately, it offers suggestions for conceptual clarification, the establishment of a comprehensive classification system, and the reinforcement of differentiated criminal policy. This study demonstrates that a clear distinction between economic and financial crimes is a necessary step toward enhancing the efficiency of the criminal justice system and promoting economic integrity in the country.</p> <p>جرایم اقتصادی و مالی در دهه‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین چالش‌های حقوق کیفری داخلی و بین‌المللی تبدیل شده‌اند. در حالی که در متون حقوقی، این دو نوع جرم اغلب به‌صورت مترادف به‌کار می‌روند، بررسی دقیق‌تر مفاهیم و مصادیق آن‌ها در نظام حقوقی ایران نشان می‌دهد که تمایزات بنیادینی میان این دو وجود دارد. این مقاله با روش تحلیلی ـ توصیفی و بر اساس منابع کتابخانه‌ای، به بررسی و مقایسه دقیق مفاهیم، ارکان، آثار و ویژگی‌های حقوقی و جرم‌شناختی جرایم اقتصادی و مالی می‌پردازد. مقاله حاضر نخست به تبیین مفهومی هر یک از این جرایم پرداخته و سپس با بررسی ملاک‌های تمایز مانند موضوع جرم، گستره زیان‌دیدگان، عنصر روانی، قابلیت گذشت، شیوه تعقیب، و آثار اجتماعی ـ اقتصادی آن‌ها، به تشریح وجوه افتراق و اشتراک می‌پردازد. در ادامه، با تحلیل مواد قانونی مرتبط به‌ویژه در قانون مجازات اسلامی 1392 و سایر قوانین خاص، ناکارآمدی تعاریف موجود و فقدان تبیین روشن در سیاست جنایی تقنینی ایران برجسته شده و در نهایت پیشنهادهایی برای شفاف‌سازی مفاهیم، ایجاد نظام طبقه‌بندی جامع و تقویت سیاست افتراقی ارائه می‌شود. این پژوهش نشان می‌دهد که تفکیک روشن میان جرایم اقتصادی و مالی، گامی ضروری برای کارآمدسازی نظام کیفری و ارتقای سلامت اقتصادی در کشور است.</p> https://www.jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/176/110