Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی 3 پیاپی 10 1404 04 01 Jurisprudential and Legal Analysis of the Mechanism of the Peace Contract as a Tool for Legal Deception بررسی فقهی و حقوقی سازوکار عقد صلح برای حیله نسبت به قانون 10.61838/jecjl.189 FA ابوالفضل ابراهیمی گروه حقوق خصوصی ، واحد آیت‌الله آملی، دانشگاه آزاد اسلامی، آمل، ایران مهدی فلاح خاریکی گروه حقوق خصوصی ، واحد آیت‌الله آملی، دانشگاه آزاد اسلامی، آمل، ایران Journal Article 1403/12/25 <p>The Peace (amicable settlement) contract is one of the most significant institutions in the Iranian legal system and Islamic jurisprudence. Due to its flexibility and broad functionality, it occupies a unique position in resolving disputes and regulating legal relationships. However, this very flexibility creates opportunities for misuse and improper applications, including the employment of legal tricks and the circumvention of statutory rules. This study aims to examine the jurisprudential and legal mechanism of the Peace contract as a tool for legal deception, analyzing its various dimensions and exploring strategies to prevent its misuse. In the jurisprudential section, it is emphasized that the legitimacy of the parties’ intentions and the contract’s compliance with public order and good morals are fundamental conditions for the validity of a Peace contract, rooted in Islamic sources. From a legal perspective, Iranian law—particularly Articles 757 to 760 of the Civil Code—stresses the legitimacy of contractual purposes and prohibits the use of Peace contracts to circumvent laws or fulfill illegitimate obligations. For instance, employing a Peace agreement to evade taxes or debts, unlawfully transfer property, or establish fictitious agreements are considered forms of legal deception and are deemed invalid within the judicial system. Ultimately, by examining legal constraints and supervisory mechanisms, including judicial oversight regarding the legitimacy of intentions and transparency of Peace agreements, it is determined that preventing the abuse of this contract requires a combination of legislative reform, strengthening judicial practices, and enhancing legal awareness among the parties. This study recommends that the judiciary can play a more effective role in limiting the misuse of this legal instrument by issuing practical guidelines and increasing oversight of the drafting and registration of Peace agreements.</p> <p>عقد صلح یکی از نهادهای مهم در نظام حقوقی ایران و فقه اسلامی است که به دلیل ویژگی انعطاف‌پذیری و کارکردهای گسترده، جایگاه ویژه‌ای در حل‌وفصل اختلافات و تنظیم روابط حقوقی دارد. با این حال، همین انعطاف‌پذیری، زمینه را برای سوءاستفاده و کاربردهای نادرست، از جمله انجام حیله‌های حقوقی و دور زدن قوانین فراهم می‌آورد. این پژوهش با هدف بررسی فقهی و حقوقی سازوکار عقد صلح به‌عنوان ابزاری برای حیله نسبت به قوانین، تلاش می‌کند ابعاد مختلف این موضوع و راهکارهای جلوگیری از سوءاستفاده از این عقد را تحلیل کند. در بخش فقهی، تأکید می‌شود که مشروعیت نیات طرفین و عدم مخالفت مفاد عقد با نظم عمومی و اخلاق حسنه از الزامات صحت عقد صلح است که ریشه در منابع اسلامی دارد. همچنین، در تحلیل حقوقی، قوانین ایران، به‌ویژه مواد ۷۵۷ تا ۷۶۰ قانون مدنی، بر مشروعیت جهت قرارداد و ممنوعیت کاربرد عقد صلح برای دور زدن قوانین و ایفای تعهدات غیرمشروع تأکید دارند. به عنوان نمونه، استفاده از صلح برای فرار از مالیات یا دین، انتقال غیرقانونی املاک، و یا ایجاد توافقات صوری، از مصادیق حیله‌های حقوقی محسوب شده و در نظام قضایی فاقد اعتبار خواهند بود. در نهایت، با بررسی قیود و نظارت‌های قانونی، از جمله نظارت قضایی بر مشروعیت نیات و شفافیت در مفاد صلح‌نامه‌ها، مشخص شد که محدودسازی سوءاستفاده از عقد صلح نیازمند ترکیبی از اصلاحات قانونی، تقویت رویه‌های قضایی، و افزایش آگاهی حقوقی طرفین است. این مطالعه پیشنهاد می‌کند که قوه قضاییه، با ارائه دستورالعمل‌های کاربردی و اعمال نظارت بیشتر بر تنظیم و ثبت صلح‌نامه‌ها، می‌تواند نقش مؤثرتری در کاهش سوءاستفاده از این ابزار حقوقی ایفا کند.</p> https://www.jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/189/124