Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی 3 پیاپی 11 1404 08 02 Analysis of the Effectiveness of Qisas Punishment: A Pathological Approach to Iran’s Judicial Criminal Policy تحلیل کارآمدی کیفر قصاص با رویکردی آسیب‌شناسانه به سیاست کیفری قضایی ایران 1 16 10.61838/jecjl.222 FA احمدرضا خطیبی کارشناسی ارشد، گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران. Journal Article 1404 01 06 <p>Qisas (retributive justice) is considered one of the central institutions of Islamic criminal law and the criminal policy of Iran. It is grounded in the philosophy of deterrence, realization of justice, and the preservation of societal life. However, the practical implementation of this punishment faces serious challenges and harms that compromise its overall effectiveness. Accordingly, the objective of this study is to examine the pathological aspects of qisas enforcement within the framework of Iran’s judicial criminal policy and to analyze the legislative and judicial obstacles it faces in order to propose strategies for resolving the current situation. This research adopts a descriptive-analytical method and utilizes a library-based approach for data collection. The findings indicate that Iran’s criminal policy toward qisas suffers from deficiencies at both the legislative and judicial levels. In the legislative domain, issues such as the lack of a coherent system for codification and the ambiguity of certain legal provisions pose significant challenges. In the judicial realm, harms such as protracted proceedings, inconsistencies in the execution of sentences, and conflicts with human rights norms hinder the effectiveness of this penal institution. Given the identified deficiencies, the study concludes that enhancing the effectiveness of criminal policy regarding qisas requires a comprehensive approach. It is recommended that, while maintaining the jurisprudential foundations, reforms should be implemented through legislative amendments, provision of specialized training for judges, promotion of a culture of forgiveness, and utilization of restorative justice capacities. The novelty of this study lies in its presentation of an integrated pathological framework that simultaneously analyzes the challenges of qisas enforcement at both legislative and judicial levels.</p> <p>قصاص به عنوان یکی از محوری‌ترین نهادهای حقوق کیفری اسلام و سیاست جنایی ایران، با فلسفۀ بازدارندگی، تحقق عدالت و حفظ حیات جامعه تبیین شده است. با این حال، اجرای این مجازات در عمل با چالش‌ها و آسیب‌های جدی مواجه است که کارآمدی آن را تحت تأثیر قرار می‌دهد. لذا، هدف این پژوهش، آسیب‌شناسی اجرای مجازات قصاص در بستر سیاست جنایی قضایی ایران و تحلیل چالش‌های تقنینی و قضایی پیش روی آن به منظور ارائۀ راهکارهایی برای برون‌رفت از وضعیت فعلی است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی بوده و از روش کتابخانه‌ای استفاده شده است. یافته‌های پژوهش نشان داد که سیاست جنایی ایران در قبال قصاص از دو منظر تقنینی و قضایی دچار آسیب است. در حوزۀ تقنینی، چالش‌هایی نظیر فقدان نظام منسجم تنقیح قوانین و ابهام در برخی مواد قانونی، و در حوزۀ قضایی، آسیب‌هایی چون اطاله دادرسی، ناهمگونی در اجرای مجازات و تعارض با هنجارهای حقوق بشری، کارآمدی این نهاد کیفری را با چالش مواجه ساخته است.  با توجه به آسیب‌های شناسایی‌شده، نتیجه‌گیری می‌شود که برای کارآمدسازی سیاست جنایی مرتبط با قصاص، نیاز به یک رویکرد جامع‌نگر وجود دارد. پیشنهاد می‌شود ضمن حفظ مبانی فقهی، از طریق اصلاحات تقنینی، ارائۀ آموزش‌های تخصصی به قضات، ترویج فرهنگ عفو و به‌کارگیری ظرفیت‌های عدالت ترمیمی، اثربخشی این مجازات افزایش یابد. نوآوری این پژوهش در ارائه یک چارچوب آسیب‌شناختی یکپارچه است که چالش‌های اجرای قصاص را به صورت همزمان در دو سطح تقنینی و قضایی تحلیل می‌کند.</p> https://www.jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/222/144