Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی 3 پیاپی 11 1404 05 19 Foundations of the Protection of Cultural, Literary, and Artistic Works and Remedies for Their Infringement in the Iranian Legal System مبانی حمایت از آثار فرهنگی، ادبی و هنری و شیوه­های جبران خسارت نقض آن در نظام حقوقی ایران 1 14 10.61838/jecjl.223 FA هوشنگ عبداله زاده دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه حقوق خصوصی، واحد کاشان، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان، ایران. ایرج فرشباف بهنام ایرج فرشباف بهنام دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه حقوق جزا و جرم شناسی، واحد آیت الله آملی، دانشگاه آزاد اسلامی، آمل، ایران. Journal Article 1403/12/06 <p>In today’s world, cultural, literary, and artistic works occupy a position far beyond that of mere artistic products; as manifestations of human creativity, cultural identity, and intellectual capital, they require specific legal protections. This article, employing a descriptive-analytical research method, investigates the theoretical foundations of the protection of such works within the Iranian legal system. It demonstrates that theories such as the personality theory, the labor theory, and the theory of promoting the dissemination of knowledge play fundamental roles in justifying and shaping the rules of intellectual property. Based on these foundations, the Iranian legislature, through laws such as the Law on the Protection of Authors, Composers, and Artists’ Rights (1969) and the Law on the Translation and Reproduction of Books, Periodicals, and Audio Works (1973), has endeavored to guarantee both the material and moral rights of creators. Subsequently, the article examines the methods of compensation for damages resulting from the infringement of these rights under the Iranian legal framework. These remedies include financial compensation, seizure and prevention of the dissemination of the infringing works, restoration of the previous condition, moral compensation, and criminal sanctions. Despite the legislature’s efforts, the article reveals that certain deficiencies—such as the lack of a coherent judicial precedent in the field of moral compensation, weaknesses in civil enforcement mechanisms, and the absence of specialized dispute resolution institutions—have posed serious challenges to the effective protection of cultural and literary works in Iran. In conclusion, the article presents proposals for reforming and enhancing the protection and compensation regime, aligned with international developments.</p> <p>در جهان امروز، آثار فرهنگی، ادبی و هنری از جایگاهی فراتر از محصولات صرفاً هنری برخوردارند و به‌عنوان جلوه‌هایی از خلاقیت انسانی، هویت فرهنگی و سرمایه فکری، نیازمند حمایت‌های حقوقی ویژه‌اند. مقاله حاضر با روش تحقیق توصیفی - تحلیلی، به بررسی مبانی نظری حمایت از این آثار در نظام حقوقی ایران پرداخته و نشان می‌دهد که نظریه‌هایی چون نظریه شخصیت، نظریه کار و نظریه حمایت از انتشار دانش نقش اساسی در توجیه و شکل‌دهی به قواعد مالکیت فکری دارند. بر پایه این مبانی، قانون‌گذار ایرانی در قوانینی چون قانون حمایت حقوق مؤلفان، مصنفان و هنرمندان (1348) و قانون ترجمه و تکثیر کتب، نشریات و آثار صوتی (1352) کوشیده است تا حقوق مادی و معنوی پدیدآورندگان را تضمین نماید. در ادامه، مقاله به بررسی شیوه‌های جبران خسارت ناشی از نقض این حقوق در نظام حقوقی ایران می‌پردازد. این شیوه‌ها شامل پرداخت خسارت مالی، توقیف و جلوگیری از انتشار آثار نقض‌شده، اعاده وضعیت سابق، جبران معنوی و ضمانت‌های کیفری است. با وجود تلاش‌های قانون‌گذار، مقاله نشان می‌دهد که برخی کاستی‌ها، از جمله نبود رویه قضایی منسجم در زمینه جبران خسارت معنوی، ضعف در ضمانت اجراهای مدنی، و فقدان نهادهای تخصصی حل اختلاف، چالش‌هایی جدی در حمایت مؤثر از آثار فرهنگی و ادبی در ایران ایجاد کرده‌اند. در پایان، پیشنهادهایی برای اصلاح و ارتقای نظام حمایت و جبران خسارت، با رویکردی منطبق بر تحولات بین‌المللی، ارائه شده است.</p> https://www.jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/223/162