Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی 2 پیاپی 7 1403 09 01 Supervision of the Capital Market Regulatory System in Iran from the Perspective of Optimal Regulation نظارت بر نظام تنظیم­ بازار سرمایه در ایران از منظر تنظیم­گری مطلوب 292 311 10.61838/jecjl.228 FA محمدرضا حسینخان قندهاری . دانشجوی دکتری گروه حقوق، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران. هانه فرکیش استادیار گروه حقوق، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج،ایران. ارکان شریفی . استادیار گروه حقوق، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران. Journal Article 1403/06/11 <p>The nature of regulatory governance necessitates the delegation of regulatory authority over a market or a specific issue to a technical, sectoral, and independent institution. In this regard, the model of optimal regulation requires, on the one hand, a network of diverse oversight mechanisms—parliamentary, judicial, and administrative—to ensure that the regulatory body does not deviate from its intended regulatory objectives. On the other hand, such oversight must be exercised in a manner that does not undermine the independence and effectiveness of the regulatory institution. This article, employing a descriptive and analytical method, seeks to examine how the supervision of the capital market regulatory system in Iran aligns with the aforementioned model. The findings indicate that although the capital market regulatory system constitutes one of the earliest transitions to regulatory governance in Iran, it has been significantly successful in designing and developing a comprehensive network of directive, regulatory, review, and prosecutorial oversight mechanisms. Furthermore, it has managed to establish an acceptable balance between supervision and participatory governance on the one hand, and the system’s independence and effectiveness on the other. Nevertheless, several critical shortcomings remain, including: the delegation of supervisory and ratification authority to the Minister of Economic Affairs and Finance over all resolutions of the Supreme Council of the Stock Exchange; the lack of oversight over the decisions of the Arbitration Board in capital market disputes; and the inconsistency in the competent authority for reviewing individual decisions of the Supreme Council and the Securities and Exchange Organization despite the unified nature of such decisions. These issues underscore the need for legislative revision and reform.</p> <p>اقتضای حکمرانی تنظیمی، اعطای اختیار تنظیم یک بازار یا یک امر خاص به یک نهاد فنی، بخشی و مستقل است. در این راستا، الگوی تنظیم‌گری مطلوب ایجاب می‌کند که از یک سو، شبکه‌ای از نظارت‌های گوناگون پارلمانی، قضایی و اداری ضامن عدم انحراف نهاد تنظیم­گر از اهداف تنظیمی باشند و از سوی دیگر این نظارت‌ها به نحوی اِعمال گردند که استقلال و توان اثربخشی آن نهاد تضعیف نشود. این مقاله با روش توصیفی و تحلیلی درصدد بررسی چگونگی نظارت بر نظام تنظیم بازار سرمایه در ایران از منظر الگوی مذکور است. نتایج این بررسی نشان می‌دهد که با وجود اینکه نظام تنظیم بازار سرمایه یکی از اولین تجربه­های گذار به حکمرانی تنظیمی در ایران است اما در طراحی و توسعه شبکه‌ای از انواع نظارت‌های هدایتی، تنظیمی، بازنگری و تعقیبی در سطح قابل توجهی موفق بوده و همچنین توانسته است تناسب و توازن قابل قبولی میان نظارت و مشارکت­پذیری این نظام با استقلال و اثربخشی آن برقرار نماید. با این­وجود، اعطای اختیار نظارت تنظیمی و استصوابی وزیر امور اقتصاد و دارایی بر کلیه مصوبات شورای عالی بورس، نظارت­ناپذیری آراء هیئت داوری در رسیدگی به اختلافات بازار سرمایه و تمایز در مرجع رسیدگی به تصمیمات موردی شورای عالی و سازمان بورس با وجود وحدت ماهیت آن‌ها، مهمترین اشکالات موجود در این نظام هستند که ضروری است با بازنگری قوانین مربوط اصلاح گردند.</p> https://www.jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/228/147