Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی در دست انتشار 2026 02 03 The Civil Liability of the State in Cases of Public Rights Violations within the Framework of Jurisprudential Rules مسئولیت مدنی دولت در موارد نقض حقوق عامه در چارچوب قواعد فقهی 1 17 FA محسن محمدی گروه حقوق، واحد بین المللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، کیش، ایران. مصطفی امیری گروه حقوق، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران. محمد وارسته بازقلعه گروه حقوق، واحد پرند، دانشگاه آزاد اسلامی، پرند، ایران. Journal Article 1404/05/04 <p>Public rights refer to a collection of rights and public interests that are generally recognized by the state or public institutions for the purpose of safeguarding and maintaining the interests of society and its citizens. These rights reflect, in a sense, the collective demands and needs of the people and encompass a variety of domains, including social rights, economic rights, political rights, environmental rights, and cultural rights. The purpose of this research, which was conducted using a descriptive-analytical method, is to explore the jurisprudential and legal foundations of the civil liability of the state in cases of encroachments on public rights, within the framework of Islamic jurisprudential rules. The findings of the study indicate that, from a jurisprudential perspective, the rule of no harm (lā ḍarar), which is grounded in a Prophetic tradition and Article 40 of the Constitution, prohibits causing harm to citizens in any form. The state, as the ruling authority, is subject to this rule, and in accordance with Article 171 of the Constitution, is responsible for compensating damages in cases of judicial error or administrative misinterpretation. This study demonstrates that the Iranian legal system, by integrating jurisprudential principles and the foundations of public law, has established a relatively comprehensive framework for the protection of public rights and for the compensation of damages resulting from state transgressions. Nevertheless, the need for the enhancement of executive and supervisory mechanisms is still strongly felt.</p> <p>حقوق عامه، به مجموعه‌ای از حقوق و منافع عمومی اطلاق می‌شود که به طور کلی از سوی دولت یا نهادهای عمومی برای تأمین و حفظ منافع جامعه و شهروندان به رسمیت شناخته شده است. این حقوق به نوعی نشان‌دهنده­ی‌ خواسته‌ها و نیازهای عمومی مردم هستند و شامل حوزه‌های مختلفی، اعم از حقوق اجتماعی، حقوق اقتصادی، حقوق سیاسی، حقوق زیست محیطی و حقوق فرهنگی می‌شوند. هدف از این‌ تحقیق که به روش توصیفی تحلیلی گردآوری شده است، آگاهی از مبانی فقهی و حقوقی مسئولیت مدنی دولت در قبال تعدیات به حقوق عامه در چارچوب قواعد فقهی می­باشد. نتایج حاصل از پژوهش نشان می­دهد که،<em> </em>از منظر فقهی، قاعده لاضرر مستند به حدیث نبوی و اصل 40 قانون اساسی، هرگونه ضرررسانی به شهروندان را ممنوع می­دانند. دولت به عنوان نهاد حاکم، مشمول این قاعده بوده و طبق اصل 171 قانون اساسی در موارد خطای قضایی یا تفسیر اداری، مسئول جبران خسارت است. این مطالعه نشان می­دهد که نظام حقوقی ایران با تلفیق مبانی فقهی و اصول حقوق عمومی، چارچوب نسبتاً کاملی برای حمایت از حقوق عامه و جبران خسارات ناشی از تعدیات دولتی ایجاد کرده است، هرچند نیاز به تقویت سازوکارهای اجرایی و نظارتی، همچنان احساس می­شود.</p> https://www.jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/231/288