Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی در دست انتشار 1404 07 01 Review and Analysis of International Conventions and the Helmand Water Rights بررسی و تحلیل کنوانسیون‌های بین‌المللی و حق آبه هیرمند 1 16 10.61838/jecjl.272 FA هادی میرشکار دانشجوی دکتری گروه حقوق، واحد دامغان، دانشگاه آزاد اسلامی، دامغان، ایران مجتبی بابایی گروه حقوق، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران رمضان دهقان گروه حقوق، واحد دامغان، دانشگاه آزاد اسلامی، دامغان، ایران Journal Article 1404/03/03 <p>The dispute over the water rights of the Helmand River, as a long-standing challenge between Iran and Afghanistan, has gained more complex dimensions in light of recent climatic, political, and environmental developments. This article, focusing on international conventions—including the United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC), the 1997 New York Convention on the Law of the Non-Navigational Uses of International Watercourses, and the Ramsar Convention on Wetlands—examines legal strategies to defend Iran’s water rights over the Helmand River. The findings indicate that Iran can, by invoking principles such as “common but differentiated responsibilities” (UNFCCC), “equitable and reasonable utilization” and “prevention of significant harm” (New York Convention), and the protection of the Hamoun Wetland ecosystem (Ramsar Convention), strengthen its legal position in international forums. The main challenges include Afghanistan’s non-membership in the New York Convention, the country’s domestic political developments, and the lack of strong enforcement mechanisms in international instruments. Nevertheless, solutions such as combining legal references, strengthening environmental diplomacy, referring the case to international arbitration bodies, and redefining the 1972 Agreement by integrating modern legal principles can contribute to resolving the dispute. This research emphasizes that defending the Helmand water rights not only requires the intelligent utilization of existing legal frameworks but also demands regional and international cooperation to create a sustainable model for managing transboundary water resources. The results of this study can serve as a model for resolving similar disputes in other international river basins worldwide.</p> <p>مناقشه بر سر حق‌آبه رود هیرمند، به‌عنوان یک چالش دیرینه میان ایران و افغانستان، در پرتو تحولات اقلیمی، سیاسی و زیست‌محیطی اخیر، ابعاد پیچیده‌تری یافته است. این مقاله با تمرکز بر کنوانسیون‌های بین‌المللی، شامل کنوانسیون تغییرات اقلیمی سازمان ملل (UNFCCC)، کنوانسیون نیویورک ۱۹۹۷ (استفاده از آبراه‌های فرامرزی) و کنوانسیون رامسر (حفاظت از تالاب‌ها)، به بررسی راهکارهای حقوقی دفاع از حق‌آبه ایران بر رود هیرمند می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که ایران می‌تواند با استناد به اصولی نظیر مسئولیت مشترک ولی متفاوت (UNFCCC)، استفاده منصفانه و معقول و جلوگیری از آسیب قابل توجه (کنوانسیون نیویورک)، و حفاظت از اکوسیستم تالاب هامون (رامسر)، موضع حقوقی خود را در مجامع بین‌المللی تقویت کند. چالش‌های اصلی شامل عدم عضویت افغانستان در کنوانسیون نیویورک، تحولات سیاسی داخلی این کشور و نبود سازوکارهای اجرایی قوی در اسناد بین‌المللی است. با این حال، راهکارهایی مانند ترکیب استنادات حقوقی، تقویت دیپلماسی محیط‌زیستی، ارجاع به نهادهای داوری بین‌المللی و بازتعریف توافقنامه ۱۹۷۲ با ادغام اصول نوین حقوقی، می‌توانند به حل این مناقشه کمک کنند. این پژوهش بر این نکته تأکید دارد که دفاع از حق‌آبه هیرمند نه تنها نیازمند بهره‌گیری هوشمندانه از چارچوب‌های حقوقی موجود است، بلکه مستلزم همکاری منطقه‌ای و بین‌المللی برای ایجاد مدلی پایدار در مدیریت منابع آبی فرامرزی است. نتایج این مطالعه می‌تواند به عنوان الگویی برای حل اختلافات مشابه در دیگر حوضه‌های آبی جهان مورد توجه قرار گیرد.</p> https://www.jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/272/164