Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی در دست انتشار 1404 10 08 Explanation of Civil and Criminal Liability of the Therapist in Breach of Medical Confidentiality تبیین مسئولیت مدنی و کیفری درمانگر در تخلف از رازداری پزشکی 1 24 10.61838/jecjl.298 FA مه رنگ نعیمی گروه فقه و ‌مبانی حقوق اسلامی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران امیر حمزه سالارزایی گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران زینب سنچولی گروه فقه و ‌مبانی حقوق اسلامی، واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران نادر مختاری افراکتی گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه سیستان و ‌بلوچستان، زاهدان، ایران Journal Article 1404/02/29 <p>Medical confidentiality, as a fundamental pillar of the therapist–patient relationship, is not only an ethical obligation but also a legal duty, the violation of which can impose severe civil and criminal liabilities on the therapist. From the perspective of civil liability, by disclosing the patient’s secrets, the therapist commits a professional fault (Article 1 of the Civil Liability Act) and is obliged to compensate both material damages (such as loss of employment opportunities) and moral damages (harm to reputation and privacy). Judicial practice in Iran, as reflected in rulings such as Decision No. 722 of the Supreme Court (2019), demonstrates that the mere existence of a causal relationship between disclosure and harm, even without intentional fault, suffices for the therapist’s conviction. On the other hand, the therapist’s criminal liability is prosecutable under the heading of “disclosure of secrets” (Article 648 of the Islamic Penal Code), for which the punishment prescribed is up to one year of imprisonment and a monetary fine. Although this article is general, in cases such as disclosure of information regarding patients with HIV or psychological disorders, by invoking “disturbance of public opinion” (Article 609 of the Islamic Penal Code), the punishment is aggravated. The ambiguity in the precise definition of “medical secrets” and the absence of independent supervisory mechanisms (such as a medical ethics oversight body) constitute the main challenges in achieving justice for patients. These legal and institutional gaps have resulted in many violations, especially in cyberspace (pursuant to Article 16 of the Cybercrime Act), remaining without consequence. Therefore, a revision of existing laws and the strengthening of supervisory institutions are essential steps for guaranteeing patients’ rights and balancing the duties of therapists.</p> <p>رازداری پزشکی به عنوان رکن اساسی رابطه درمانگر و بیمار، نه تنها تعهدی اخلاقی، بلکه تکلیفی حقوقی است که نقض آن می‌تواند مسئولیت‌های سنگین مدنی و کیفری را برای درمانگر به دنبال داشته باشد. از منظر مسئولیت مدنی، درمانگر با افشای اسرار بیمار، مرتکب تقصیر حرفه‌ای (ماده ۱ قانون مسئولیت مدنی) می‌شود و مکلف به جبران خسارات مادی (مانند از دست دادن فرصت شغلی) و معنوی (آسیب به حیثیت و حریم خصوصی) است. رویه قضایی ایران در آرایی مانند رأی شماره ۷۲۲ دیوان عالی کشور (۱۳۹۸) نشان می‌دهد که صرف وجود رابطه سببیت بین افشا و ضرر، حتی بدون تقصیر عمدی، برای محکومیت درمانگر کافی است. از سوی دیگر، مسئولیت کیفری درمانگر تحت عنوان «افشای اسرار» (ماده ۶۴۸ قانون مجازات اسلامی) قابل پیگیری است که مجازات آن تا یک سال حبس و جزای نقدی پیش‌بینی شده است. این ماده اگرچه کلی است، اما در مواردی مانند افشای اطلاعات بیماران مبتلا به ایدز یا اختلالات روانی، با استناد به «تشویش اذهان عمومی» (ماده ۶۰۹ ق.م.ا)، مجازات تشدید می‌شود.ابهام در تعریف دقیق «اسرار پزشکی» و نبود سازوکارهای نظارتی مستقل (مانند نهاد ناظر اخلاق پزشکی)، چالش اصلی در تحقق عدالت برای بیماران است. این خلأها موجب شده است تا بسیاری از تخلفات، خصوصاً در فضای مجازی (مطابق ماده ۱۶ قانون جرایم رایانه‌ای)، بدون پیامد باقی بمانند. بنابراین، بازنگری در قوانین موجود و تقویت نهادهای ناظر، گام ضروری برای تضمین حقوق بیماران و تعادل بخشیدن به تکالیف درمانگران است.</p> https://www.jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/298/184