Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی 4 پیاپی 15 1405 07 01 The Right to Sustainable Energy in Light of Human Rights and International Energy Law حق بر انرژی پایدار در پرتو حقوق بشر و حقوق بین­الملل انرژی 1 16 10.61838/jecjl.327 FA فاطمه السادات قریشی محمدی استادیار، گروه حقوق، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. عليرضا مهرافشان استادیار، گروه حقوق، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. Journal Article 1404/03/18 <p>The right to sustainable energy has emerged in recent decades as one of the new human rights; a right that has gained particular importance alongside the growing needs of societies for energy and the necessity of addressing environmental crises. Sustainable energy not only means access to renewable and clean resources but also encompasses a broader concept that includes social justice, sustainable development, and the protection of the rights of future generations. Within the framework of human rights, this right is closely linked to rights such as the right to development, the right to a healthy environment, and the right to an adequate standard of living, and it can be considered a dimension of third-generation human rights. On the other hand, international energy law, as a new branch of international law, provides an important framework for regulating the relations of states concerning the exploitation, transfer, and consumption of energy. Despite significant instruments such as the Energy Charter, the Paris Agreement, and the United Nations Sustainable Development Goals, serious challenges remain, including the dominance of fossil fuels, economic barriers, and geopolitical rivalries, which hinder the full realization of this right. By analyzing the overlaps and conflicts between human rights and international energy law, this article demonstrates that the recognition and guarantee of the right to sustainable energy is not only a legal necessity but also a moral and global imperative. In conclusion, by emphasizing the importance of strengthening legal and supervisory frameworks, the necessity of active participation of developing countries in shaping the international legal regime of sustainable energy is highlighted.</p> <p>حق بر انرژی پایدار در دهه‌های اخیر به‌عنوان یکی از حقوق نوظهور بشری مطرح شده است؛ حقی که هم‌زمان با رشد نیازهای جوامع به انرژی و ضرورت مقابله با بحران‌های زیست‌محیطی اهمیت ویژه‌ای یافته است. انرژی پایدار نه‌تنها به‌معنای دسترسی به منابع تجدیدپذیر و پاک است، بلکه مفهومی فراتر را شامل می‌شود که عدالت اجتماعی، توسعه پایدار و رعایت حقوق نسل‌های آینده را در بر می‌گیرد. در چارچوب حقوق بشر، این حق ارتباط تنگاتنگی با حقوقی چون حق بر توسعه، حق بر محیط زیست سالم و حق بر سطح زندگی مناسب دارد و می‌تواند به‌عنوان بُعدی از حقوق بشر نسل سوم تلقی شود<strong>.</strong> از سوی دیگر، حقوق بین‌الملل انرژی به‌عنوان شاخه‌ای نوین از حقوق بین‌الملل، بستر مهمی برای تنظیم روابط کشورها در زمینه بهره‌برداری، انتقال و مصرف انرژی فراهم آورده است. با وجود اسناد مهمی همچون منشور انرژی، توافق‌نامه پاریس و اهداف توسعه پایدار سازمان ملل، همچنان چالش‌هایی جدی از جمله سلطه انرژی‌های فسیلی، موانع اقتصادی و رقابت‌های ژئوپلیتیک مانع تحقق کامل این حق هستند<strong>.</strong> این مقاله با تحلیل هم‌پوشانی‌ها و تعارضات میان حقوق بشر و حقوق بین‌الملل انرژی، نشان می‌دهد که شناسایی و تضمین حق بر انرژی پایدار نه‌تنها ضرورتی حقوقی، بلکه ضرورتی اخلاقی و جهانی است. در پایان نیز با تأکید بر اهمیت تقویت چارچوب‌های حقوقی و نظارتی، بر لزوم مشارکت فعال کشورهای در حال توسعه در شکل‌دهی به رژیم حقوقی بین‌المللی انرژی پایدار تأکید می‌شود<strong>.</strong></p> https://www.jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/327/235