Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی در دست انتشار 1405 10 01 Explication and Analysis of the Distinction Between Criminal Liability Arising from Causation in Crime and Tasbib in Homicide in Islamic Jurisprudence and Statutory Law تببین و واکاوی تفاوت فیمابین مسئولیت کیفری ناشی از سببیت در جرم و تسبیب در جنایت در فقه و قوانین موضوعه 1 23 FA احمد شیرعلی زاده دانش آموخته مقطع دکتری رشته حقوق جزا و جرم شناسی، دانشگاه عدالت، تهران، ایران مهدی موحدی نیا استادیار گروه آموزشی فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه عدالت، تهران، ایران Journal Article 1403/12/13 <p>In contemporary criminal law, various modes of involvement and influence by individuals in the commission of crimes and the realization of their criminal outcomes are defined. Among these, in offenses against bodily integrity—commonly referred to in the jurisprudential literature as jināyāt (homicide or bodily crimes)—a particular mode of contribution known as “tasbib in homicide” is emphasized. In other categories of offenses, particularly in taʿzīr crimes, another type of participation or role-playing is recognized, conventionally termed “causation (sababiyyat) in crime.” Although criminal liability arising from both modes originates from the same foundational principles—namely restitution, and the principles of equity and justice—the two diverge in scope and operative mechanisms. This divergence stems from the fact that the domain of influence in causation in crime encompasses a broader range of circumstances compared to tasbib in homicide. Additionally, in tasbib in homicide, no other human agent besides the individual ultimately held criminally liable plays a direct role in producing the harmful and criminal outcome. By contrast, in causation in crime, there is typically another human intermediary between the cause and the harmful criminal result; however, that intermediary—due to lack of independent knowledge, will, or because his or her will is overpowered—is not deemed criminally responsible. Accordingly, this article seeks to explore the multiple dimensions of the topic through an exploratory, descriptive, and analytical method, examining the distinctions between these two modes of involvement and the resulting criminal liability for both natural and legal persons, as well as their differing legal consequences. The findings aim to contribute to the scholarship of criminal law researchers and to inform future legislative developments.</p> <p>امروزه در حقوق جزا، شیوه‌های مختلفی برای مداخله و تاثیرگذاری اشخاص در تحقق جرائم و نتایج مجرمانه آن‌ها تعریف می‌شود. از جمله در جرائم علیه تمامیت جسمانی که در ادبیات فقهی معمولا به آن‌ها «جنایت» اطلاق می‌شود، شیوه‌ای از تاثیرگذاری که اصطلاحاً «تسبیب در جنایت» شناخته می‌شود، مورد توجه قرار می‌گیرد. و در سایر جرائم، و عمدتاً در جرائم تعزیری، نوعی از مداخله و نقش آفرینی مطرح می‌شود که اصطلاحاً «سببیت در جرم» گفته می‌شود. هرچند مسئولیت کیفری ناشی از هر دو شیوه در مرحله خاستگاه اصلی یکسان بوده و جبران مافات و اصل انصاف و عدالت مبانی توجیهی آن‌ها را شکل می‌دهد، اما به لحاظ اینکه حوزه تاثیرگذاری سببیت در جرم مجموعه‌ای وسیع‌تر از تسبیب در جنایت را شامل می‌شود و همچنین در تسبیب در جنایت عامل انسانی دیگری غیر از شخصی که نهایتاً مسئولیت کیفری به نتیجه مجرمانه و زیانبار به عهده او قرار می‌گیرد، تاثیرگذار نیست، اما در سببیت در جرم معمولا عامل انسانی دیگری واسط میان سبب و نتیجه مجرمانه هست، اما آن عامل انسانی به سبب نداشتن علم و اراده مستقل و یا مقهور بودن اراده‌اش مسئول شناخته نمی‌شود. از این رو در این مقاله سعی شده است در راستای کنکاش ابعاد گوناگون موضوع با روشی اکتشافی و توصیفی و تحلیلی با بررسی تفاوت‌های این دو شیوه و مسئولیت کیفری ناشی از آن‌ها در اشخاص حقیقی و حقوقی و آثار متفاوت آن‌ها مورد توجه قرار می‌گیرند تا نتایج آن مورد عنایت پژوهشگران حقوق جزا و نیز قانونگذار در آینده قرار گیرد.</p> https://www.jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/426/289