Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی در دست انتشار 1405 12 01 Differentiated Juvenile Proceedings: Transition from Traditional Criminal Justice to Protective Justice دادرسی افتراقی اطفال و نوجوانان؛ گذار از عدالت کیفری سنتی به عدالت حمایتی 1 16 FA زینب فروزش نیا گروه حقوق جزا و جرم شناسی، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران ابراهیم رجبی تاج امیر دانشیار، گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشگاه جامع علوم مدیریت امین، تهران، ایران امیر احمدی دانشیار، گروه حقوق دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Journal Article 1404/08/18 <p>Recent developments in criminal law theory demonstrate a gradual shift from punitive, offense-centered approaches toward protective and differentiated models in dealing with children and adolescents in conflict with the law. Traditional criminal justice systems primarily focused on the offense and the imposition of punishment, often disregarding the developmental, psychological, and social differences between juveniles and adults. Such an approach frequently failed to achieve rehabilitative goals and, in some cases, intensified labeling effects and recidivism among young offenders. In contrast, protective justice is grounded in the principle of the best interests of the child, individualized responses, and restorative mechanisms that seek to balance accountability with support. This study adopts a descriptive-analytical method, drawing upon criminological, victimological, and human rights foundations, to examine the transition from traditional criminal justice to protective justice within the Iranian legal system. It analyzes differentiated juvenile proceedings as the primary instrument for achieving child-centered justice. The findings indicate that recent legislative reforms have taken significant steps toward specialization in adjudication, strengthening social support mechanisms, and promoting preventive strategies. Nevertheless, the full realization of protective justice requires institutional transformation and a broader cultural shift toward developmental sensitivity and rehabilitative values.</p> <p>تحولات اندیشه‌های حقوق کیفری در دهه‌های اخیر نشان می‌دهد که نظام‌های عدالت کیفری به تدریج از رویکرد سنتی و مجازات‌محور در قبال اطفال و نوجوانان فاصله گرفته و به سوی الگوی حمایتی و افتراقی حرکت کرده‌اند. عدالت کیفری سنتی با تمرکز بر جرم و اعمال کیفر، تفاوت‌های رشدی، روانی و اجتماعی کودکان را نادیده می‌گرفت و آنان را در فرآیندی قرار می‌داد که اساساً برای بزرگسالان طراحی شده بود. این وضعیت نه‌تنها کارکرد اصلاحی نداشت، بلکه در مواردی موجب تشدید برچسب‌زنی و تکرار بزهکاری می‌شد. در مقابل، عدالت حمایتی با پذیرش اصل مصلحت عالیه کودک، فردی‌سازی پاسخ کیفری و بهره‌گیری از سازوکارهای ترمیمی، تلاش می‌کند میان مسئولیت‌پذیری و حمایت تعادل برقرار سازد. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و با اتکا به مبانی نظری جرم‌شناسی، بزه‌دیده‌شناسی و حقوق بشر، به بررسی گذار از عدالت کیفری سنتی به عدالت حمایتی در نظام حقوقی ایران می‌پردازد و جایگاه دادرسی افتراقی را به عنوان مهم‌ترین ابزار تحقق عدالت کودک‌محور تحلیل می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که اصلاحات تقنینی اخیر گامی مهم در جهت تخصصی‌سازی رسیدگی، تقویت حمایت اجتماعی و توسعه رویکردهای پیشگیرانه برداشته است، هرچند تحقق کامل عدالت حمایتی مستلزم تحول نهادی و تغییر نگرش‌های فرهنگی است.</p> https://www.jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/528/303