Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی در دست انتشار 1406 04 01 Monetary Value and Ownership of Virtual Assets in the Metaverse from the Perspective of Imami Jurisprudence and Iranian Civil Law مالیت و مالکیت دارایی‌های مجازی در متاورس از دیدگاه فقه امامیه و حقوق مدنی ایران 1 19 FA امیرحسین سنگ سفیدی دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی ،دانشگاه علامه طباطبایی ، تهران ، ایران. الهام خالقی کارشناسی ارشد، گروه حقوق خصوصی، واحد ورامین،پیشوا، دانشگاه آزاد اسلامی، ورامین،ایران. Journal Article 1404/09/04 <p>The expansion of the “metaverse” as an interactive virtual environment has created the conditions for the emergence and exchange of a wide spectrum of digital assets, ranging from virtual land and buildings to avatars, non-fungible tokens (NFTs), and in-app digital currencies. This transformation raises two fundamental questions within the Iranian legal and jurisprudential system. First, whether these phenomena possess “monetary value” (i.e., the capacity for valuation and participation in rational transactions) and can therefore be classified as property, or whether they remain within the category of non-proprietary and purely notional matters. Second, assuming their recognition as property, what is the nature and scope of “ownership” over such assets, and how should conflicts between the proprietary authority of users and the powers of platforms (including terms of service, unilateral modifications, account suspension, and similar mechanisms) be adjudicated? This article employs a descriptive–analytical method, drawing upon the principles of Imami jurisprudence and Iranian civil law, to examine the criteria for recognizing the monetary value of virtual assets and the feasibility of conceptualizing proprietary rights over them. The findings indicate that, within Imami jurisprudence, monetary value is contingent upon rational desirability, the possibility of appropriation, lawful benefit, and the capability of delivery (even in the form of constructive possession and transfer of control). Accordingly, many metaverse-based assets—particularly those that are tradable in secondary markets and possess economic functionality—qualify as property. Nevertheless, concerns related to uncertainty (gharar), ambiguity, and the lack of guaranteed continuity of benefits due to the monopolistic authority of platforms necessitate the incorporation of contractual stipulations and transparency mechanisms. In Iranian civil law, through the expansion of the concept of “proprietary rights” and the recognition of intangible property, metaverse digital assets may be structured as independent proprietary rights or as a composite of contractual claims, intellectual property rights, and rights related to data and user accounts. However, the realization of effective proprietary protection depends on legislative reform and the establishment of explicit legal rules governing virtual assets.</p> <p>گسترش «متاورس» به‌عنوان محیط‌های مجازیِ تعاملی، زمینه ظهور و مبادله طیفی از دارایی‌های دیجیتال را فراهم کرده است؛ از زمین و ساختمانِ مجازی و آواتار تا توکن‌های غیرقابل‌تعویض (NFT) و ارزهای دیجیتالِ درون‌برنامه‌ای. این دگرگونی، دو پرسش بنیادین را در نظام حقوقی و فقهی ایران پیش می‌کشد: نخست، آیا این پدیده‌ها از حیث «مالیت» (قابلیت ارزش‌گذاری و قرارگرفتن در مبادلات عقلایی) واجد اوصاف مال‌اند یا در زمره امور غیرمالی و صرفاً اعتباری باقی می‌مانند؟ دوم، در فرض پذیرش مالیت، «مالکیت» بر این دارایی‌ها چه ماهیت و حدودی دارد و در تعارض میان سلطنت مالکانه کاربر و اختیارات پلتفرم (شرایط استفاده، تغییرات یک‌جانبه، تعلیق حساب و...) چگونه باید داوری کرد؟ این مقاله با روش توصیفی ـ تحلیلی و با تکیه بر مبانی فقه امامیه و حقوق مدنی ایران، به واکاوی معیارهای مالیتِ دارایی‌های مجازی و امکان تصور مالکیت اعتباری بر آنها می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در فقه امامیه، مالیت تابع رغبت عقلایی، امکان اختصاص، نفع محلّل و قابلیت تسلیم (ولو به‌صورت قبض حکمی و انتقال کنترل) است و بسیاری از دارایی‌های متاورسی ـ به‌ویژه آن دسته که در بازار ثانویه قابل مبادله و دارای کارکرد اقتصادی‌اند ـ واجد مالیت‌اند؛ بااین‌حال، شبهات غرر، جهالت و عدم تضمین بقاء منافع به‌واسطه قدرت انحصاری پلتفرم، اقتضای طراحی شروط ضمن عقد و سازوکارهای شفاف‌سازی را دارد. در حقوق مدنی نیز با توسعه مفهوم «حق مالی» و پذیرش اموال غیرمادی، می‌توان دارایی‌های دیجیتال متاورسی را در قالب حقوق مالی مستقل یا ترکیبی از حق دینی و قراردادی، حق مالی ناشی از مالکیت فکری و «حق بر داده و حساب کاربری» صورت‌بندی کرد؛ اما تحقق حمایت مالکانه، در گرو بازنگری تقنینی و تدوین قواعد صریح درباره دارایی‌های مجازی است.</p> https://www.jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/531/376