Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی در دست انتشار 1406 04 01 Legal Analysis of the Arbitration Clause in International Oil Contracts with Emphasis on the Iranian Legal System تحلیل ماهیت حقوقی شرط داوری در قراردادهای نفتی بین‌المللی با تأکید بر نظام حقوقی ایران 1 17 FA غلامحسین عاشقی دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران رضا نیکخواه دانشیار، گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران سلمان علیپور استادیار، گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران Journal Article 1404/10/01 <p>International oil contracts, as one of the most significant instruments for the exploitation of hydrocarbon resources, play a fundamental role in the economies of oil- and gas-rich countries, particularly Iran. Due to the transnational nature of these contracts and the involvement of foreign parties, the determination of dispute settlement mechanisms is of paramount importance, and the arbitration clause has emerged as the most common mechanism for resolving disputes in this field. Nevertheless, the enforcement of such clauses within the Iranian legal system faces several challenges rooted in specific interpretations of national sovereignty over natural resources, the expansive interpretation of the concept of public policy, and the lack of harmony between domestic regulations and international standards. The objective of this study is to analyze the legal nature of the arbitration clause in international oil contracts and to examine the obstacles to its enforcement under Iranian law. The principal research question is: What is the legal nature of the arbitration clause in international oil contracts with emphasis on the Iranian legal system, and why does its enforcement face challenges despite existing legal capacities? The findings indicate that although Iranian laws, particularly the International Commercial Arbitration Act, possess the capacity to recognize and enforce arbitral awards in oil disputes, a restrictive interpretation of public policy, political sensitivities associated with natural resources, and the absence of a coherent judicial practice have reduced legal predictability. The conclusion of this article demonstrates that through the reform of certain legislative and judicial approaches, a narrower interpretation of public policy, and greater convergence with international standards, Iran’s position within the international arbitration system can be strengthened and the legal security of investment in the oil sector can be enhanced. This study employs a descriptive-analytical method and relies on library-based sources as well as the examination of arbitral and judicial practices to analyze the subject matter.</p> <p>قراردادهای نفتی بین‌المللی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین ابزارهای بهره‌برداری از منابع هیدروکربنی، نقشی اساسی در اقتصاد کشورهای دارای منابع نفت و گاز، به‌ویژه ایران، ایفا می‌کنند. با توجه به ماهیت فراملی این قراردادها و حضور طرف‌های خارجی، تعیین شیوه حل‌وفصل اختلافات از اهمیت بنیادین برخوردار است و شرط داوری به‌عنوان رایج‌ترین سازوکار حل اختلاف در این حوزه مطرح می‌شود. با این حال، اجرای این شرط در نظام حقوقی ایران با چالش‌هایی مواجه است که ریشه در برداشت‌های خاص از حاکمیت ملی بر منابع طبیعی، تفسیر موسع مفهوم نظم عمومی و ناهماهنگی میان مقررات داخلی و استانداردهای بین‌المللی دارد. هدف این پژوهش، تحلیل ماهیت حقوقی شرط داوری در قراردادهای نفتی بین‌المللی و بررسی موانع اجرای آن در حقوق ایران است. سؤال اصلی تحقیق آن است که ماهیت حقوقی شرط داوری در قراردادهای نفتی بین‌المللی با تأکید بر نظام حقوقی ایران چیست و چرا با وجود ظرفیت‌های قانونی، اجرای آن با چالش مواجه است؟ یافته‌ها نشان می‌دهد که هرچند قوانین ایران، به‌ویژه قانون داوری تجاری بین‌المللی، ظرفیت پذیرش و اجرای آرای داوری نفتی را دارند، اما برداشت سخت‌گیرانه از مفهوم نظم عمومی، حساسیت‌های سیاسی مرتبط با منابع طبیعی و فقدان رویه قضایی منسجم، موجب کاهش پیش‌بینی‌پذیری حقوقی شده است. نتیجه این مقاله، حاکی از آن است که با اصلاح برخی رویکردهای تقنینی و قضایی، تفسیر محدودتر از نظم عمومی و همگرایی بیشتر با استانداردهای بین‌المللی، می‌توان جایگاه ایران را در نظام داوری بین‌المللی ارتقا داد و امنیت حقوقی سرمایه‌گذاری در بخش نفت را تقویت کرد. پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای و بررسی رویه‌های داوری و قضایی، به تحلیل موضوع پرداخته است</p> https://www.jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/550/383