Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی در دست انتشار 1406 10 01 Compensation for Damages Arising from the Imposition of Extra-Contractual Obligations on Contractors: A Comparative Study in Iranian and English Law جبران خسارت ناشی از تحمیل تعهدات خارج از قرارداد به پیمانکار: مطالعه تطبیقی در حقوق ایران و انگلیس 1 23 FA مهران سارنگ پور گروه حقوق خصوصی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران محمد شجاعیان گروه حقوق خصوصی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران میترا ضرابی گروه حقوق خصوصی، واحد دماوند، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 1404/11/01 <p>The present study aims to examine the legal foundations and mechanisms for compensating damages resulting from the imposition of extra-contractual obligations on contractors through a comparative analysis of Iranian and English law. The research adopts a descriptive–analytical methodology based on a review of library and documentary sources. Within this framework, the concept of extra-contractual obligations in contractual construction relationships and the theoretical foundations prohibiting the imposition of additional obligations on contractors are first examined. Subsequently, the legal bases for compensation in Iranian law are analyzed with emphasis on the general principles of contract law, civil liability, and the regulations governing the General Conditions of Contract. The study then investigates the legal and contractual mechanisms for compensating losses arising from contractual modifications under English law, including concepts such as contractual variations, constructive changes, and quantum meruit, while also considering the role of standard construction contracts in managing project changes. The findings indicate that both legal systems recognize the principle of compensating damages arising from the imposition of obligations beyond the contractual framework; however, significant differences exist regarding the legal foundations and the scope of recoverable damages. In Iranian law, compensation is primarily grounded in the general principles of contract law and civil liability, and recovery is generally limited to direct and provable losses. By contrast, English law, through its developed case law, specialized construction law doctrines, and standard-form contracts, has established more precise mechanisms for managing project changes and compensating contractors for additional costs. The results further demonstrate that one of the major challenges in Iranian law in this area is the absence of a coherent framework for identifying and managing practical changes occurring in construction projects, as well as the limited scope of recoverable damages. In this regard, the development of standard contractual models, the strengthening of specialized dispute resolution mechanisms, and the utilization of experiences from advanced legal systems may contribute to improving the legal framework governing compensation for damages in construction contracts.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف بررسی مبانی و شیوه‌های جبران خسارت ناشی از تحمیل تعهدات خارج از قرارداد به پیمانکار، با رویکردی تطبیقی به مطالعه حقوق ایران و انگلیس پرداخته است. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعه منابع کتابخانه‌ای است. در این چارچوب، ابتدا مفهوم تعهدات خارج از قرارداد در روابط پیمانکاری و مبانی نظری منع تحمیل تعهدات اضافی بر پیمانکار بررسی شده است. سپس مبانی حقوقی جبران خسارت در حقوق ایران با تأکید بر قواعد عمومی قراردادها، مسئولیت مدنی و مقررات شرایط عمومی پیمان مورد تحلیل قرار گرفته است. در ادامه، سازوکارهای حقوقی و قراردادی جبران خسارت ناشی از تغییرات قراردادی در حقوق انگلیس، از جمله مفاهیمی مانند تغییرات قراردادی، تغییر سازنده و اجرت‌المثل خدمات انجام‌شده، بررسی شده و نقش قراردادهای استاندارد ساختمانی در مدیریت تغییرات پروژه مورد توجه قرار گرفته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که هر دو نظام حقوقی اصل جبران خسارت ناشی از تحمیل تعهدات خارج از قرارداد را می‌پذیرند، اما در نحوه تبیین مبانی حقوقی و دامنه خسارات قابل مطالبه تفاوت‌های قابل توجهی دارند. در حقوق ایران، جبران خسارت عمدتاً بر قواعد کلی قراردادها و مسئولیت مدنی استوار است و پذیرش خسارات غالباً به خسارات مستقیم و قابل اثبات محدود می‌شود. در مقابل، حقوق انگلیس با بهره‌گیری از رویه قضایی توسعه‌یافته، مفاهیم تخصصی حقوق ساخت‌وساز و قراردادهای استاندارد، سازوکارهای دقیق‌تری برای مدیریت تغییرات پروژه و جبران هزینه‌های اضافی پیمانکار فراهم کرده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که یکی از چالش‌های مهم حقوق ایران در این حوزه، نبود نظام منسجم برای شناسایی و مدیریت تغییرات عملی در پروژه‌های پیمانکاری و محدود بودن دامنه خسارات قابل مطالبه است. در این راستا، توسعه الگوهای قراردادی استاندارد، تقویت سازوکارهای حل اختلاف تخصصی و بهره‌گیری از تجربیات نظام‌های حقوقی پیشرفته می‌تواند به بهبود چارچوب حقوقی جبران خسارت در قراردادهای پیمانکاری کمک کند.</p> https://www.jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/628/403