Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی در دست انتشار 1406 12 01 A Comparative Study of the Approaches of Shi'a and Sunni Jurisprudence toward the Social and Cultural Activities of Muslim Women in Iran, Malaysia, Saudi Arabia, Egypt, and Indonesia مطالعه تطبیقی رویکرد فقه شیعه واهل سنت نسبت  به  فعالیت اجتماعی وفرهنگی زنان مسلمان در کشورهای ایران، مالزی، عربستان سعودی، مصر و اندونزی 1 19 FA زینب موسوی سادات استادیار، گروه فقه و ومبانی حقوق اسلامی ،دانشگاه پیام نور ، تهران ،ایران Journal Article 1404/11/07 <p>This study was conducted to examine the status of women in social and cultural activities within Islamic societies through a comparative analysis of Shi'a jurisprudence and the schools of Sunni jurisprudence. The research methodology combined jurisprudential-textual analysis, legal-comparative examination, and historical-sociological analysis. Data were collected from Qur'anic sources, Prophetic traditions, juristic texts, national legislation, and historical case studies. The findings indicate that both jurisprudential systems recognize women's participation in social and cultural activities and, in certain circumstances, consider it obligatory. However, differences exist regarding the limits of gender interaction, dress codes, and eligibility for holding public office. Shi'a jurisprudence, drawing upon dynamic ijtihād and principles such as public interest (maṣlaḥah), provides a broader framework for women's participation. In contrast, the approaches of Sunni schools vary according to specific legal traditions and cultural contexts. A comparative examination of national laws in countries such as Iran, Malaysia, Saudi Arabia, Egypt, and Indonesia demonstrates that the translation of jurisprudential principles into legal frameworks is significantly influenced by cultural, political, and economic factors. Historical evidence confirms the important contributions of women to Islamic scholarship, economic life, and cultural development across different historical periods. The sociological analysis identifies four principal factors affecting women's participation: jurisprudential foundations, legal frameworks, cultural context, and media influence. Overall, the findings emphasize the necessity of synergy among jurisprudential, legal, and cultural dimensions to achieve sustainable participation of Muslim women in civilizational development.</p> <p>این پژوهش با هدف بررسی جایگاه زن در فعالیت‌های اجتماعی و فرهنگی در جوامع اسلامی، با رویکرد مقایسه‌ای میان فقه شیعه و مذاهب اهل سنت انجام شده است. روش‌شناسی مطالعه ترکیبی از تحلیل فقهی-نصوصی، بررسی حقوقی-تطبیقی و تحلیل تاریخی-جامعه‌شناختی بوده و داده‌ها از منابع قرآنی، روایات، متون فقهی، قوانین ملی و نمونه‌های تاریخی استخراج گردیده است. نتایج نشان می‌دهد هر دو نظام فقهی، اصل مشارکت زنان را پذیرفته و در مواردی واجب دانسته‌اند، اما در تعیین حدود اختلاط، پوشش و تصدی مناصب، تفاوت‌هایی دارند. فقه شیعه با تکیه بر اجتهاد پویا و اصولی مانند مصلحت، میدان وسیع‌تری را برای حضور زنان در نظر گرفته است، در حالی که رویکرد مذاهب اهل سنت بسته به مذهب و بستر فرهنگی متفاوت بوده است. بررسی تطبیقی قوانین ملی در کشورهایی چون ایران، مالزی، عربستان سعودی، مصر و اندونزی نشان داد که ترجمه مبانی فقهی به قوانین، تحت تأثیر عوامل فرهنگی، سیاسی و اقتصادی قرار دارد. شواهد تاریخی نقش مهم زنان را در علوم، اقتصاد و فرهنگ اسلامی در دوره‌های مختلف تأیید می‌کند. تحلیل جامعه‌شناختی چهار عامل اصلی اثرگذار بر مشارکت زنان را شامل مبانی فقهی، قوانین، بافت فرهنگی و رسانه‌ها شناسایی می‌کند. برآیند یافته‌ها بر ضرورت هم‌افزایی سه سطح فقهی، حقوقی و فرهنگی برای تحقق مشارکت پایدار زنان مسلمان در توسعه تمدنی تأکید دارد.</p> https://www.jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/633/366