Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی در دست انتشار 1406 04 01 Analysis of the Performance and Expanded Application of Offender-Favorable Institutions under the 2013 Islamic Penal Code and Their Impact on Community Mental Health تحلیل عملکرد و افزایش کاربرد نهادهای مساعد به حال بزهکار قانون مجازات اسلامی ۹۲ و اثر آن بر سلامت روانی جامعه 1 12 FA فهیمه آپرویز دانشجوی دکتری، گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، واحد علوم و‌ تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. قاسم قاسمی گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، واحد علوم و‌ تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. محمد علی مهدوی ثابت گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، واحد علوم و‌ تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران. Journal Article 1404/11/13 <p>The primary objective of criminal proceedings is the proper enforcement of law and justice—two historically intertwined concepts—as well as the discovery of truth. The outcome of law enforcement is the vindication of rights and the attainment of judicial justice. Law belongs to the realm of normative constructs, and this normative institution evolves in accordance with intellectual development and social transformations over time, which manifest themselves in human life. Changes in perspectives toward the personality of the accused, the principle of legality of crimes and punishments, the prohibition of double jeopardy, and numerous other developments introduced into this normative sphere have emerged alongside social progress with the aim of safeguarding the rights of defendants and have served as legislative references for many countries. The rehabilitative and corrective approach toward offenders, reflected in regulations such as the Prison Organization Regulations, emphasizes human dignity—which also possesses a human rights dimension—and places greater attention on offender accountability toward victims and the social reintegration of offenders. From a human rights perspective, the European Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms (November 4, 1950) emphasizes in Article 1 the necessity of respecting human rights and individual freedoms. Subsequently, Articles 2 and 5 elaborate on fundamental human rights, including the right to life, liberty, and security. Furthermore, in situations where the prosecution of individuals is unavoidable, the Convention underscores the necessity of a fair and impartial trial (Article 6). The increase in Iran’s prison population and the recurrence of criminal offenses during the past two decades indicate the negative consequences of imprisonment and the failure to achieve the objectives intended by the legislature. The enactment of decarceration-oriented laws constitutes one of the mechanisms for reducing the prison population. The Islamic Penal Code enacted in 2013 incorporates provisions relating to alternatives to imprisonment, and the application of these measures can significantly contribute to improving the mental health status of society. The jurisprudential and Islamic legal approach likewise regards imprisonment as a form of punishment that harms not only the offender but also the offender’s family. Such consequences are considered inconsistent with the principles of criminal justice, and where the possibility of substitution or modification exists, the use of alternative measures is recommended.</p> <p>هدف اصلی در دادرسی کیفری اجرای صحیح قانون و عدالت؛ که دو همزاد تاریخی هستند؛ و کشف واقع می‌باشد. خروجی اجرای قانون، احقاق حق و رسیدن به عدالت قضایی است. حقوق عالم اعتبار است و این تاسیس اعتباری متناسب با رشد افکار و تحولات اجتماعی در گذر زمان؛ که نمود خود را در زندگی بشری به منصه ظهور می‌گذارد؛ دستخوش تغییرات شگرفی می‌گردد. تغییر نگرش به شخصیت متهم، اصل قانونی بودن جرم و مجازات، منع مجازات مضاعف و بسیاری توجهات دیگر که به این عالم اعتبار افزون گردیده، در جهت حفظ حقوق متهم، به موازات رشد اجتماعی پیش آمده  رفرنسی برای قانونگذاری در کشورها در نظر گرفته شده است. دیدگاه اصلاح و تربیت در برابر بزهکار که در آیین نامه‌هایی مانند آیین نامه سازمان زندان‌ها نیز به چشم می‌خورد با مد نظر قرار دادن کرامات انسانی که دارای جنبه‌های حقوق بشری نیز هست بیشتر به پاسخگو شدن بزهکار در مقابل بزه دیده و باز اجتماعی کردن بزهکار توجه نشان داده است.  از دیدگاه حقوق بشری، کنوانسیون اروپایی صیانت از حقوق و آزادی‌های بنیادین (۴ نوامبر ۱۹۵۰) در ماده یک آن بر لزوم احترام به حقوق بشر و آزادی‌های فردی تاکید شده است و بعد از آن در ماده ۲ و ۵ به تفصیل در خصوص حقوق بنیادین افراد بشر که شامل حق حیات، حق آزادی و امنیت هستند، پرداخته شده است و البته در مواردی که ناگزیر از محاکمه افراد هستیم  با تاکید بر محاکمه بر اساس عدالت و انصاف (ماده ۶ کنوانسیون) تشریح گردیده است. افزایش جمعیت، کیفری ایران، تکرار جرایم در دو دهه اخیر نشان دهنده خروجی منفی کیفر حبس و عدم تامین اهداف مورد نظر قانونگذار بوده است. وضع قوانین حبس زدا، یکی از راهکارهای کاهش جمعیت کیفری است که در قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۹۲ ردپای تدوین مجازاتهای بدیل حبس به چشم میخورد و استفاده از آنها می‌تواند به تعدیل وضعیت سلامت روانی جامعه کمک شایانی نماید. رویکرد فقهی و شریعت اسلامی نیز زندان را مجازاتی می‌داند که نه تنها فرد بلکه خانواده او نیز از این مجازات آسیب می‌بینند که برخلاف عدالت کیفری بوده و در مواردی که امکان تبدیل و تغییر وجود داشته باشد توصیه بدان گردیده است.</p> https://www.jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/639/371