Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی در دست انتشار 1406 12 01 Ensuring Human Security in Light of the Responsibility to Protect Doctrine تضمین امنیت انسانی در پرتو دکترین مسئولیت حمایت 1 20 FA نادر گیفانی دانشجوی دکتری، گروه حقوق، واحد دامغان، دانشگاه آزاد اسلامی، دامغان، ایران فخرالدین ابوئیه گروه حقوق، واحد دامغان، دانشگاه آزاد اسلامی، دامغان، ایران رمضان دهقان گروه حقوق، واحد دامغان، دانشگاه آزاد اسلامی، دامغان، ایران Journal Article 1404/11/08 <p>This study analyzes the role of the Responsibility to Protect doctrine in ensuring human security and evaluates its capacities and limitations within the contemporary international system. Human security moves beyond the traditional state-centered understanding of national security and places the human person at the center of security discourse. It emphasizes freedom from fear, freedom from want, human dignity, and protection against both direct and structural threats. By contrast, the Responsibility to Protect doctrine redefines sovereignty as responsibility and is based on the principle that states bear the primary duty to protect their populations from genocide, war crimes, ethnic cleansing, and crimes against humanity. When a state is unable or unwilling to fulfill this duty, the international community assumes a responsibility to assist, respond, and, where necessary, take collective action through legitimate international mechanisms. Using a descriptive-analytical approach, this article argues that R2P can contribute to certain dimensions of human security, particularly through prevention of mass atrocities, response to widespread violence, and post-crisis rebuilding. However, the doctrine remains limited by its narrow substantive scope, dependence on Security Council politics, the use of veto power, selective implementation, the risk of interventionist misuse, and the absence of fully binding enforcement mechanisms. The findings indicate that R2P should not be viewed as a comprehensive substitute for human security, but rather as one of its complementary instruments in extreme situations of mass atrocity. Effective realization of human security through this doctrine requires strengthening prevention, reforming international decision-making mechanisms, enhancing the role of regional organizations, ensuring long-term reconstruction, and shifting from an intervention-centered understanding toward a human-centered, developmental, and accountable approach to international protection.</p> <p>هدف این پژوهش، تحلیل جایگاه دکترین مسئولیت حمایت در تضمین امنیت انسانی و ارزیابی ظرفیت‌ها و محدودیت‌های آن در نظام بین‌المللی معاصر است. امنیت انسانی با عبور از برداشت سنتی امنیت ملی، انسان را به‌عنوان مرجع اصلی امنیت قرار می‌دهد و بر رهایی از ترس، رهایی از نیاز، حفظ کرامت انسانی و مصونیت در برابر تهدیدهای ساختاری و مستقیم تأکید می‌کند. در مقابل، دکترین مسئولیت حمایت با بازتعریف حاکمیت به‌مثابه مسئولیت، بر این اصل استوار است که دولت‌ها وظیفه اولیه حمایت از جمعیت خود در برابر نسل‌کشی، جنایات جنگی، پاکسازی قومی و جنایت علیه بشریت را بر عهده دارند و در صورت ناتوانی یا بی‌میلی دولت، جامعه بین‌المللی مسئولیت مساعدت، واکنش و حمایت جمعی را می‌پذیرد. مقاله حاضر با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی نشان می‌دهد که مسئولیت حمایت می‌تواند در حوزه‌هایی مانند پیشگیری از فجایع انسانی، واکنش به خشونت‌های گسترده و بازسازی پس از بحران، به تحقق برخی ابعاد امنیت انسانی کمک کند. با این حال، دامنه محدود دکترین، وابستگی آن به تصمیمات سیاسی شورای امنیت، امکان اعمال حق وتو، اجرای گزینشی، خطر سوءاستفاده مداخله‌گرایانه و ضعف سازوکارهای الزام‌آور، مانع از آن شده است که مسئولیت حمایت به چارچوبی کامل برای تضمین امنیت انسانی تبدیل شود. نتیجه پژوهش حاکی از آن است که مسئولیت حمایت باید نه به‌عنوان جایگزین امنیت انسانی، بلکه به‌عنوان یکی از ابزارهای مکمل آن فهم شود. تحقق مؤثر امنیت انسانی در پرتو این دکترین مستلزم تقویت رکن پیشگیری، اصلاح سازوکارهای تصمیم‌گیری بین‌المللی، افزایش نقش نهادهای منطقه‌ای، تعهد به بازسازی پایدار و حرکت از مداخله‌محوری به سوی رویکردی انسان‌محور، توسعه‌گرا و پاسخگوست.</p> https://www.jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/643/369