Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی در دست انتشار 1406 06 01 The Status of Cryptocurrencies in Islamic Jurisprudence and Iranian Law بررسی جایگاه ارزهای دیجیتال در فقه اسلامی و حقوق ایران 1 22 FA نرجس خاتون محبی پور گروه حقوق، واحد لارستان‌، دانشگاه آزاد اسلامی، لارستان‌، ایران. مهدی زارع گروه حقوق، واحد لارستان‌، دانشگاه آزاد اسلامی، لارستان‌، ایران. محمد رمضانی گروه حقوق، واحد لارستان‌، دانشگاه آزاد اسلامی، لارستان‌، ایران. بابک خسروی نیا گروه حقوق، واحد لارستان‌، دانشگاه آزاد اسلامی، لارستان‌، ایران. Journal Article 1405/01/15 <p>The emergence of cryptocurrencies represents one of the most significant transformations in contemporary monetary and financial systems, challenging traditional concepts of money, property, ownership, contract, and regulation. This article adopts a descriptive-analytical approach to examine the status of cryptocurrencies in Islamic jurisprudence and Iranian law, seeking to determine whether cryptocurrencies may be classified as property, money, digital assets, or valid objects of legal transactions. From the perspective of Islamic jurisprudence, the core issues include whether cryptocurrencies possess recognized property value, rational benefit, lawful utility, transferability, and compatibility with fundamental rules such as the prohibition of gharar, the rule of no harm, the prohibition of riba, the prohibition of unlawful acquisition of property, and the requirement to preserve public economic order. The findings indicate that cryptocurrencies cannot be judged through an absolute ruling of permissibility or prohibition; rather, a distinction must be made between holding, mining, exchange, use as a payment instrument, speculative trading, and criminal applications. From the perspective of Iranian law, cryptocurrencies may be regarded as intangible digital assets when they possess economic value and transferability, but such recognition does not make them official money or legal tender. Contracts involving cryptocurrencies may be valid where the general conditions of contractual validity, certainty of subject matter, informed consent of the parties, and lawful purpose are satisfied. At the same time, risks such as money laundering, tax evasion, fraud, lack of user protection, difficulty of seizure, and uncertainty in inheritance demonstrate the need for comprehensive regulation. The article concludes that the most coherent legal and jurisprudential position is to recognize cryptocurrencies as conditionally valid digital assets, subject to careful, gradual, and function-based regulation.</p> <p>ظهور ارزهای دیجیتال یکی از مهمترین تحولات نظام پولی و مالی معاصر است که مفاهیم سنتی پول، مال، مالکیت، قرارداد و تنظیمگری را با چالشهای بنیادین مواجه کرده است. این مقاله با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی به بررسی جایگاه ارزهای دیجیتال در فقه اسلامی و حقوق ایران میپردازد و میکوشد روشن سازد که آیا رمزارزها را میتوان مال، پول، دارایی دیجیتال یا موضوع معتبر معامله دانست. از منظر فقه اسلامی، مسئله اصلی در تحلیل ارزهای دیجیتال، احراز مالیت، منفعت عقلایی، قابلیت اختصاص، مشروعیت انتفاع و سازگاری معاملات آن با قواعدی مانند منع غرر، نفی ضرر، حرمت ربا، ممنوعیت اکل مال به باطل و لزوم حفظ نظام اقتصادی است. یافتههای مقاله نشان میدهد که نمیتوان حکم ارزهای دیجیتال را به صورت مطلق بر جواز یا حرمت مبتنی کرد، بلکه باید میان نگهداری، استخراج، مبادله، استفاده به عنوان ابزار پرداخت، سفتهبازی و کاربردهای مجرمانه تفکیک نمود. از منظر حقوق ایران، ارزهای دیجیتال را میتوان در صورت برخورداری از ارزش اقتصادی و قابلیت انتقال، نوعی دارایی غیرمادی و دیجیتال دانست، اما این شناسایی به معنای پذیرش آنها به عنوان پول رسمی یا وسیله پرداخت قانونی نیست. قراردادهای مربوط به ارزهای دیجیتال در صورتی معتبر خواهند بود که شرایط عمومی صحت معاملات، شفافیت موضوع، رضایت آگاهانه طرفین و مشروعیت جهت رعایت شود. همچنین خطراتی مانند پولشویی، فرار مالیاتی، کلاهبرداری، فقدان حمایت از کاربران، دشواری توقیف و ابهام در ارث، ضرورت تنظیمگری جامع را نشان میدهد. نتیجه مقاله آن است که جایگاه مناسب ارزهای دیجیتال در فقه اسلامی و حقوق ایران، «مالیت و مشروعیت مشروط» همراه با تنظیمگری دقیق، مرحلهای و مبتنی بر تفکیک کارکردهاست.</p> https://www.jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/646/348