Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی در دست انتشار 1406 06 01 The Impact of the Rational Principle of Acquittal — “No Punishment Without Prior Declaration” — on the Issuance of Judgments by Criminal Courts تأثیر قاعده برائت عقلی «قبح عقاب بلا بیان» در صدور رأی دادگاه‌های کیفری 1 20 FA رضیه موحدی گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد تهران مرکزی ، دانشگاه آزاد اسلامی ،تهران، ایران Journal Article 1405/01/17 <p>The rational principle of acquittal, expressed in Islamic legal theory through the maxim “the reprehensibility of punishment without prior declaration,” is one of the most significant rational, jurisprudential, and legal foundations for limiting punitive power and ensuring justice in criminal proceedings. This principle is based on the idea that no person may be punished for an act or omission unless the relevant prohibition or obligation has previously been declared in a clear, valid, accessible, and foreseeable manner. The present study aims to examine the impact of this principle on the issuance of judgments by criminal courts and to explain its role in realizing the principle of legality, the presumption of innocence, the prohibition of expansive interpretation of criminal statutes, the prohibition of analogy against the accused, and the necessity of proving all elements of the offense. This study adopts a descriptive–analytical approach and relies on sources in Islamic jurisprudence, legal theory, and criminal law. The findings indicate that the rule of no punishment without prior declaration is influential not only at the legislative stage but also in statutory interpretation, evidentiary assessment, protection of the accused’s defense rights, and the drafting of reasoned judgments. Accordingly, a criminal court may issue a conviction only when, first, the accused’s conduct had been clearly criminalized before its commission; second, the conduct is certainly covered by the relevant legal provision; third, all legal, material, and mental elements of the offense have been established by valid evidence; and fourth, the judgment is reasoned in a way that clearly explains why the presumption of innocence has been displaced. The study concludes that adherence to the rational principle of acquittal does not weaken criminal justice; rather, it prevents unjust punishment and strengthens the legitimacy, transparency, and reliability of criminal judgments.</p> <p>قاعده برائت عقلی یا قاعده «قبح عقاب بلا بیان» از مهم‌ترین مبانی عقلانی، فقهی و حقوقی در محدودسازی قدرت کیفری و تضمین عدالت در فرایند دادرسی کیفری است. این قاعده بر این اصل استوار است که هیچ فردی را نمی‌توان به سبب انجام یا ترک فعلی مجازات کرد، مگر آنکه پیش از آن، ممنوعیت یا الزام قانونی به‌صورت روشن، معتبر، قابل دسترس و قابل پیش‌بینی بیان شده باشد. هدف پژوهش حاضر، بررسی تأثیر این قاعده در صدور رأی دادگاه‌های کیفری و تبیین نقش آن در تحقق اصل قانونی بودن جرم و مجازات، اصل برائت، منع تفسیر موسع قوانین کیفری، منع قیاس به زیان متهم و ضرورت احراز کامل ارکان جرم است. این پژوهش با رویکرد توصیفی–تحلیلی و با اتکا بر منابع فقهی، اصولی و حقوق کیفری انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که قاعده قبح عقاب بلا بیان نه‌تنها در مرحله قانونگذاری، بلکه در مرحله تفسیر قانون، ارزیابی ادله، رعایت حقوق دفاعی متهم و نگارش رأی مستدل نیز نقش تعیین‌کننده دارد. بر این اساس، دادگاه کیفری تنها زمانی می‌تواند حکم محکومیت صادر کند که نخست، رفتار متهم پیش از ارتکاب به‌طور روشن جرم‌انگاری شده باشد؛ دوم، رفتار ارتکابی به‌صورت قطعی با عنوان قانونی منطبق باشد؛ سوم، تمام عناصر قانونی، مادی و روانی جرم با دلیل معتبر اثبات شده باشد؛ و چهارم، رأی دادگاه به‌گونه‌ای مستدل تنظیم شود که مبنای خروج از اصل برائت روشن باشد. نتیجه پژوهش نشان می‌دهد که رعایت قاعده برائت عقلی موجب تضعیف عدالت کیفری نیست، بلکه از مجازات ناروا جلوگیری کرده و مشروعیت، شفافیت و اعتمادپذیری آرای کیفری را تقویت می‌کند.</p> https://www.jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/648/352