Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی در دست انتشار 1406 10 01 State Civil Liability for Human Rights Violations with Emphasis on the Practice of International Bodies مسئولیت مدنی دولت در نقض حقوق بشر با تأکید بر رویه مراجع بین‌المللی 1 19 FA مسعود شکوهی کارشناسی ارشد، گروه حقوق عمومی، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران. Journal Article 1404/11/18 <p>State civil liability for human rights violations is regarded as one of the most important mechanisms for ensuring the implementation of international obligations and the effective protection of individuals’ fundamental rights. The development of international supervisory and judicial systems in recent years has led to a transformation in the foundations, conditions of establishment, and methods of reparation for damage arising from States’ breaches of human rights obligations. This article aims to explain the conceptual and legal framework of State civil liability in the field of human rights and to analyze the criteria for its establishment. It addresses the following questions: what are the foundations and elements of State civil liability for human rights violations in international law; what criteria do international judicial bodies apply in determining violation and attribution; and what models of reparation have emerged? The research method is descriptive-analytical and is based on the study of documents and judicial practice. Accordingly, by focusing on the decisions of international bodies, particularly the International Court of Justice and the European Court of Human Rights, the article examines the criteria for establishing violation, the rules governing the attribution of conduct by State agents, the role of States’ positive obligations, and methods of reparation. The findings indicate that the model of State responsibility in the field of human rights has moved from a fault-based approach toward an obligation-based and protection-oriented approach, and that the scope of responsibility for both acts and omissions has expanded. Nevertheless, challenges such as the effective enforcement of reparatory judgments, conflict with State immunity, and ambiguity in certain criteria of attribution persist. Finally, the article presents solutions for strengthening the effectiveness of the system of State responsibility in the field of human rights.</p> <p>مسئولیت مدنی دولت در قبال نقض حقوق بشر از مهم‌ترین سازوکارهای تضمین اجرای تعهدات بین‌المللی و حمایت مؤثر از حقوق بنیادین اشخاص محسوب می‌شود. توسعه نظام‌های نظارتی و قضایی بین‌المللی در سال‌های اخیر، موجب تحول در مبانی، شرایط تحقق و شیوه‌های جبران خسارت ناشی از نقض تعهدات حقوق بشری دولت‌ها شده است. این مقاله با هدف تبیین چارچوب مفهومی و حقوقی مسئولیت مدنی دولت در حوزه حقوق بشر و تحلیل معیارهای احراز آن، به این پرسش‌ها می‌پردازد که مبانی و عناصر تحقق مسئولیت مدنی دولت در نقض حقوق بشر در حقوق بین‌الملل چیست، مراجع قضایی بین‌المللی چه معیارهایی برای احراز نقض و انتساب به کار می‌برند، و چه الگوهایی برای جبران خسارت شکل گرفته است. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسناد و رویه قضایی است. در این راستا، با تمرکز بر آرای مراجع بین‌المللی به‌ویژه دیوان بین‌المللی دادگستری و دیوان اروپایی حقوق بشر، معیارهای احراز نقض، ضوابط انتساب رفتار مأموران، نقش تعهدات مثبت دولت و شیوه‌های جبران خسارت بررسی می‌شود. یافته‌ها نشان می‌دهد الگوی مسئولیت دولت در حوزه حقوق بشر از رویکرد تقصیرمحور به سمت رویکرد تعهدمحور و حمایت‌محور حرکت کرده و دامنه مسئولیت در قبال فعل و ترک فعل توسعه یافته است. با این حال، چالش‌هایی چون اجرای مؤثر احکام جبرانی، تعارض با مصونیت دولت و ابهام در برخی معیارهای انتساب، همچنان پابرجاست. مقاله در پایان، راهکارهایی برای تقویت کارآمدی نظام مسئولیت دولت در حوزه حقوق بشر ارائه می‌دهد.</p> https://www.jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/654/402