Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی در دست انتشار 1405 12 01 A Comparative Analysis of the Legal Frameworks Governing Digital Capital Markets and Decentralized Finance Platforms in the European Union and Iran تحلیل تطبیقی چارچوب‌های حقوقی بازار سرمایه دیجیتال و پلتفرم‌های مالی غیرمتمرکز در اتحادیه اروپا و ایران 1 18 FA مجید غفاری چراتی گروه حقوق خصوصى، واحد تهران مركزی، دانشگاه آزاد اسلامى، تهران، ايران. حیدر حسن زاده گروه حقوق خصوصى، واحد تهران مركزی، دانشگاه آزاد اسلامى، تهران، ايران. شراره مفیدیان گروه حقوق خصوصى، واحد تهران مركزی، دانشگاه آزاد اسلامى ، تهران، ايران. Journal Article 1404/11/05 <p>The rapid developments in blockchain technology and the expansion of decentralized finance (DeFi) platforms have led to the emergence of a new market known as the digital capital market, in which traditional financial instruments and crypto-assets are exchanged without centralized intermediaries. This economic innovation has created unprecedented opportunities for financing, investment, and economic development; however, it has simultaneously generated serious legal, regulatory, and protective challenges for investors and supervisory authorities. The aim of this article is to conduct a comparative analysis and critical evaluation of the legal frameworks regulating digital capital markets and decentralized finance platforms in the European Union and Iran in order to identify regulatory gaps and propose an indigenous model. The research method is basic-applied, with a qualitative approach based on comparative legal studies and content analysis of legal documents, conducted through secondary sources, including scholarly works, legal documents, MiFID II and MiCA regulations in the European Union, and Iranian capital market laws. The findings indicate that the European Union, by adopting a function-based regulatory approach and applying comprehensive and dynamic regulations, particularly through MiFID II and MiCA, has been able to establish a flexible and investor-oriented framework for regulating the digital capital market; whereas the Iranian legal system still faces structural legal gaps, regulatory deficiencies, and a lack of clarity regarding the inclusion of digital assets. It is suggested that, through an intelligent adaptation of European experiences within the framework of a risk-based regulatory approach and the creation of clear legal foundations for DeFi platforms, the sustainable and secure development of the digital capital market in Iran should be supported and facilitated.</p> <p>تحولات سریع فناوری بلاک‌چین و گسترش پلتفرم‌های مالی غیرمتمرکز (DeFi) منجر به شکل‌گیری بازاری نوین به نام بازار سرمایه دیجیتال شده است که در آن ابزارهای مالی سنتی و دارایی‌های رمزارزی بدون واسطه‌های متمرکز تبادل می‌شوند. این نوآوری اقتصادی، فرصت‌های بی‌سابقه‌ای برای تأمین مالی، سرمایه‌گذاری و توسعه اقتصادی فراهم آورده؛ اما هم‌زمان چالش‌های جدی حقوقی، نظارتی و حمایتی برای سرمایه‌گذاران و نهادهای ناظر ایجاد کرده است. هدف این مقاله، تحلیل تطبیقی و ارزیابی انتقادی چارچوب‌های حقوقی تنظیم‌گری بازار سرمایه دیجیتال و پلتفرم‌های مالی غیرمتمرکز در اتحادیه اروپا و ایران به منظور شناسایی شکاف‌های نظارتی و ارائه الگوی بومی است. روش تحقیق، از نوع بنیادی-کاربردی با رویکرد کیفی و مبتنی بر مطالعات تطبیقی حقوقی و تحلیل محتوای اسناد قانونی است که با استفاده از منابع ثانویه (آثار علمی، اسناد قانونی، مقررات MiFID II و MiCA در اتحادیه اروپا و قوانین بازار سرمایه ایران) انجام شده است. نتایج نشان می‌دهد که اتحادیه اروپا با اتخاذ رویکرد تنظیم‌گری کارکردمحور و به‌کارگیری مقررات جامع و پویا، به‌ویژه از طریق قوانین MiFID II و MiCA، توانسته چارچوبی منعطف و سرمایه‌گذارپذیر برای تنظیم‌گری بازار سرمایه دیجیتال ایجاد کند؛ در حالی که نظام حقوقی ایران هنوز با خلأهای ساختاری قانونی، نارسایی نظارتی و عدم شفافیت در شمول دارایی‌های دیجیتال مواجه است. پیشنهاد می‌شود با اقتباس هوشمندانه از تجارب اروپایی در قالب رویکرد تنظیم‌گری مبتنی بر ریسک و ایجاد بسترهای قانونی روشن برای پلتفرم‌های DeFi، روند توسعه پایدار و ایمن بازار سرمایه دیجیتال در ایران حمایت و تسهیل گردد.</p> https://www.jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/655/399