Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی در دست انتشار 1405 10 01 Effects of Iran’s Accession to the TRIPS Agreement with Emphasis on the Current Legal Framework آثار الحاق ایران به موافقت نامه تریپس با تأکید بر مقررات فعلی 1 24 FA کاوه ابراهیم پور تازه کند دانشجوی دکتری، گروه حقوق، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران. مصطفی السان گروه حقوق، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران؛ گروه حقوق، واحد تهران، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. وحید قاسمی عهد گروه حقوق، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران. Journal Article 1405 02 19 <p><strong>ABSTRACT</strong></p> <p>Using a descriptive–analytical method and a comparative approach, the present study examines the foundations, objectives, and requirements of the Agreement on Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights (TRIPS) and assesses the implications of Iran’s accession to the TRIPS Agreement in light of the feasibility of compliance under the current legal framework. It further evaluates the degree of conformity of Iran’s domestic legislation with the standards established under the Agreement. The findings indicate that the enactment of the 2024 Industrial Property Protection Act should be regarded as an important step toward modernizing Iran’s industrial property regime. In areas such as patents, trademarks, industrial designs, and, to some extent, the protection of undisclosed information, the Act demonstrates greater coherence and conformity with international standards than the previous legislative framework. Nevertheless, this legislative development alone is insufficient to achieve full compliance with TRIPS. The most significant challenge to accession concerns copyright and related rights, where Iran’s existing legislation remains substantially inconsistent with TRIPS standards and its complementary international instruments in terms of the protection of foreign works, protection in the digital environment, duration of protection, exceptions and limitations, and mechanisms for the enforcement of rights. Moreover, Iran’s non-membership in the Berne Convention and the Internet Treaties of the World Intellectual Property Organization (WIPO) constitutes an important legislative and practical obstacle in this regard. Furthermore, with respect to the enforcement of intellectual property rights, the mere existence of substantive legal provisions is insufficient. Compliance with TRIPS standards requires the establishment and effective application of appropriate enforcement measures, specialized judicial proceedings, efficient border measures, and proportionate mechanisms for compensation and damages. From an economic perspective, accession to TRIPS may, on the one hand, enhance legal transparency, improve investment security, facilitate technology transfer, and strengthen Iran’s position in international trade. On the other hand, it may increase the costs of access to certain technologies, software, pharmaceuticals, and cultural products. Accordingly, Iran’s accession to TRIPS can contribute to development only if it is accompanied by phased legal reforms, preservation and effective use of the flexibilities provided under the Agreement, reinforcement of enforcement infrastructure, and the adoption of a balanced policy that reconciles the protection of private rights with the safeguarding of the public interest.</p> <p>پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و با رویکرد تطبیقی، ضمن بررسی مبانی، اهداف و الزامات موافقت‌نامه تریپس، بررسی آثار الحاق ایران به موافقت نامه تریپس(باامکان سنجی مقررات فعلی ) را ارزیابی کرده و میزان انطباق قوانین داخلی با استانداردهای این موافقت‌نامه را مورد مطالعه قرار می‌دهد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که تصویب قانون حمایت از مالکیت صنعتی ۱۴۰۳ را باید گامی مهم در جهت روزآمدسازی ساختار حقوق مالکیت صنعتی در ایران تلقی کرد؛ زیرا این قانون در حوزه‌هایی مانند اختراعات، علائم تجاری، طرح‌های صنعتی و تا حدی حمایت از اطلاعات افشانشده‌نشده، نسبت به مقررات پیشین از انسجام و انطباق بیشتری با موازین بین‌المللی برخوردار است. با این حال، این تحول تقنینی به‌تنهایی برای تحقق انطباق کامل با تریپس کافی نیست.مهم‌ترین چالش در مسیر الحاق، به حوزه حق مؤلف و حقوق مرتبط بازمی‌گردد؛ جایی که قوانین فعلی ایران از حیث شمول آثار خارجی، حمایت از محیط دیجیتال، مدت حمایت، استثنائات و محدودیت‌ها و نیز سازوکارهای اجرای حق، با معیارهای تریپس و اسناد مکمل آن فاصله قابل توجهی دارند. همچنین، عدم عضویت ایران در کنوانسیون برن و معاهدات اینترنتی سازمان جهانی مالکیت فکری، از موانع مهم تقنینی و عملی در این زمینه به شمار می‌آید. افزون بر این، در حوزه اجرای حقوق نیز صرف وجود مقررات ماهوی کافی نیست و تحقق استانداردهای تریپس مستلزم پیش‌بینی و اعمال ضمانت‌اجراهای مؤثر، رسیدگی تخصصی قضایی، اقدامات مرزی کارآمد و سازوکارهای جبران خسارت متناسب است.در بعد اقتصادی، الحاق به تریپس می‌تواند از یک‌سو به افزایش شفافیت حقوقی، بهبود امنیت سرمایه‌گذاری، تسهیل انتقال فناوری و تقویت جایگاه ایران در تجارت بین‌الملل بینجامد و از سوی دیگر، هزینه دسترسی به برخی فناوری‌ها، نرم‌افزارها، داروها و محصولات فرهنگی را افزایش دهد. از این‌رو، الحاق ایران به تریپس تنها در صورتی می‌تواند به نتیجه‌ای توسعه‌محور منجر شود که با اصلاحات مرحله‌ای، حفظ انعطاف‌های مندرج در موافقت‌نامه، تقویت زیرساخت‌های اجرایی و اتخاذ سیاستی متوازن میان حمایت از حقوق خصوصی و تأمین منافع عمومی همراه باشد.</p> https://www.jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/687/449