Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی در دست انتشار 1406 12 01 Evaluation and Pathology of the Role of the Ministry of Justice in the Realization of Citizens’ Rights: A Good Governance Approach ارزیابی و آسیب‌شناسی جایگاه وزارت دادگستری در تحقق حقوق شهروندی با رویکردی بر حکمرانی مطلوب 1 16 FA صادق حمودپور گروه حقوق عمومی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران محمد علی کفایی فر گروه حقوق بین الملل، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران رضا پريزادطاسراني گروه علوم سیاسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران Journal Article 1405 02 19 <p>Citizens’ rights, as one of the fundamental components of good governance, reflect the quality of the relationship between public authority and members of society. In Iran’s legal system, the Ministry of Justice, due to its distinctive position at the interface between the executive and judicial branches, possesses significant institutional capacity to safeguard citizens’ rights. Nevertheless, ambiguity regarding its competencies, the lack of proportionality between responsibilities and powers, the fragmentation of duties among multiple institutions, and weaknesses in coordination and oversight mechanisms have created substantial challenges for the Ministry in fulfilling this role. Using a descriptive-analytical method, this study aims to evaluate the effectiveness of the Ministry of Justice, identify institutional deficiencies affecting its performance, and propose strategies for strengthening its role in the realization and protection of citizens’ rights. The findings indicate that, despite existing legal and institutional capacities, challenges such as ambiguity in competencies, the Ministry of Justice’s dual institutional position, the fragmentation of responsibilities among competent authorities, weak inter-institutional coordination, and deficiencies in oversight and accountability systems constitute major obstacles to the effective performance of the Ministry. Strengthening its role requires redefining the Ministry of Justice as a coordinating and policymaking institution, reforming the relevant legal framework, establishing effective coordination mechanisms, developing monitoring and evaluation systems, and utilizing the capacities of modern governance.</p> <p>حقوق شهروندی به‌عنوان یکی از بنیادی‌ترین مؤلفه‌های حکمرانی مطلوب، بیانگر کیفیت رابطه میان قدرت عمومی و افراد جامعه است. وزارت دادگستری در نظام حقوقی ایران به‌دلیل جایگاه خاص خود در ارتباط میان قوه مجریه و قوه قضائیه، ظرفیت مهمی برای صیانت از حقوق شهروندان دارد. با این حال، ابهام در صلاحیت‌ها، فقدان تناسب میان مسئولیت‌ها و اختیارات، پراکندگی وظایف نهادهای متعدد و ضعف سازوکارهای هماهنگی و نظارتی، موجب شده نقش این وزارتخانه با چالش‌هایی مواجه باشد. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با هدف ارزیابی کارآمدی، آسیب‌شناسی و ارائه راهکارهای ارتقای نقش وزارت دادگستری در تحقق و صیانت از حقوق شهروندی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که علی‌رغم ظرفیت‌های قانونی و نهادی، چالش‌هایی همچون ابهام در صلاحیت‌ها، جایگاه دوگانه وزارت دادگستری، پراکندگی وظایف نهادهای متولی، ضعف هماهنگی نهادی و نقص در نظام‌های نظارتی و پاسخگویی، از موانع اصلی ایفای نقش مؤثر این وزارتخانه است. ارتقای این نقش، مستلزم بازتعریف جایگاه وزارت دادگستری به‌عنوان نهاد هماهنگ‌کننده و سیاست‌گذار، اصلاح قوانین، ایجاد سازوکارهای هماهنگی، توسعه نظام‌های پایش و ارزیابی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های حکمرانی نوین است.</p> https://www.jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/706/466