Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی 2 پیاپی 7 2024 10 19 Legal Analysis of Citizenship Rights from the Perspective of Islamic Jurisprudence and the Universal Declaration of Human Rights with Emphasis on Legitimate Freedoms تحلیل حقوق شهروندی از دیدگاه فقه و اعلامیه حقوق جهانی بشر با تاکید بر آزادی‌های مشروع 41 54 10.61838/jecjl.73 FA علیرضا رضائی دانشجوی دکتری، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران. مهناز سلیمی استادیار، گروه الهیات، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران. مرضیه پیله ور استادیار، گروه الهیات، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران. Journal Article 2024 04 24 <p>Citizenship rights constitute one of the fundamental pillars of any civil society, providing the necessary conditions for a dignified and humane life as a set of rights and freedoms. These rights are shaped by cultural, social, and religious factors in different societies and are interpreted and implemented within diverse legal systems. Among these, Islamic jurisprudence, as a comprehensive and authoritative legal framework, plays a significant role in defining and elucidating citizenship rights. On the other hand, the Universal Declaration of Human Rights (UDHR), as an international document, outlines universal principles and standards for human rights. This declaration particularly emphasizes individual, social, and political freedoms, aiming to promote human dignity on a global scale. The analysis of citizenship rights from the perspectives of Islamic jurisprudence and the UDHR, with a focus on legitimate freedoms, explores the strengths and existing challenges in both frameworks. Islamic jurisprudence, on the one hand, emphasizes ethical and religious values, acknowledges citizenship rights, and upholds principles such as justice, equality, and respect for human dignity. On the other hand, the UDHR adopts a secular and universal approach, seeking to safeguard human rights for all individuals regardless of religion, race, or nationality. The concept of freedom as understood in Islamic legal sources is general in nature and fundamentally differs from the concept of freedom as envisioned by Western thinkers and articulated in the UDHR. While there may be similarities in meaning and scope, the foundational perspectives diverge significantly. According to the Iranian legal system, which is derived from Islamic jurisprudence, absolute freedom is not recognized. Instead, freedom must be accompanied by human dignity, an Islamic worldview, consideration of the afterlife, and the avoidance of promoting immorality and vice in society. Conversely, the notion of freedom in the UDHR is restricted by only one condition: non-infringement upon the rights and freedoms of others. It appears that the constraints on legitimate freedoms in Islamic jurisprudence and the UDHR are not identical. In Islamic jurisprudence, the concept of citizenship is formally recognized. Citizens possess various rights and responsibilities, and the government is obligated to uphold these rights and require citizens to fulfill their responsibilities.</p> <p>حقوق شهروندی یکی از ارکان اساسی هر جامعه مدنی است که به‌عنوان مجموعه‌ای از حقوق و آزادی‌ها، شرایط لازم برای زندگی انسانی و شرافتمندانه را فراهم می‌آورد. این حقوق در جوامع مختلف تحت تأثیر عوامل فرهنگی، اجتماعی و دینی شکل می‌گیرد و در نظام‌های حقوقی مختلف، تفسیر و اجرا می‌شود. در این میان، فقه اسلامی به‌عنوان یک نظام حقوقی معتبر و جامع، نقش مهمی در تعیین و تبیین حقوق شهروندی ایفا می‌کند.از سوی دیگر، اعلامیه جهانی حقوق بشر به‌عنوان یک سند بین‌المللی، اصول و استانداردهای جهانی برای حقوق بشر را ارائه می‌دهد. این اعلامیه به‌طور خاص بر آزادی‌های فردی، اجتماعی و سیاسی تأکید دارد و هدف آن ارتقاء کرامت انسانی در سطح جهانی است. تحلیل حقوق شهروندی از منظر فقه اسلامی و اعلامیه جهانی حقوق بشر، با تأکید بر آزادی‌های مشروع، به بررسی نقاط قوت و چالش‌های موجود در این دو نظام می‌پردازد. از یک سو، فقه اسلامی با تأکید بر ارزش‌های اخلاقی و دینی، به حقوق شهروندان توجه دارد و اصولی چون عدالت، مساوات و احترام به کرامت انسانی را در نظر می‌گیرد. از سوی دیگر، اعلامیه جهانی حقوق بشر با رویکردی سکولار و جهانی، سعی در تأمین حقوق بشر برای تمامی انسان‌ها بدون در نظر گرفتن دین، نژاد یا ملیت دارد. مفهوم آزادی مد نظر منابع حقوقی و اسلامی به صورت عمومی  است و با مفهوم آزادی مد نظر متفکران غربی که در اعلامیه جهانی حقوق بشر ذکر شده است، در عین وجود شباهت در معنا و عرصه، از نظر بنیادین با یکدیگر متفاوت هستند.از نظر نظام حقوقی ایران که برگرفته از نظام حقوقی اسلام است، آزادی مطلق پذیرفته نیست و آزادی باید توام با کرامت انسانی و توجه به جهان بینی اسلام و در نظر گرفتن معاد و دوری از گسترش فحشا و منکر در جامعه باشد. اما آزادی مد نظر اعلامیه جهانی حقوق بشر، تنها یک قید دارد: عدم تعرض به حقوق و آزادی‌های دیگران.به نظر می‌رسد که محدودیت‌های آزادی‌های مشروع در فقه و اعلامیه جهانی حقوق بشر با یکدیگر یکسان نیستند.در فقه اسلامی، نهاد شهروندی به رسمیت شناخته شده است. شهروندان از حقوق و مسئولیت‌های متعددی برخوردارند و حکومت موظف است این حقوق را رعایت کند و از شهروندان بخواهد که مسئولیت‌های خود را انجام دهند.</p> https://www.jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/73/45