Maher Publishing Institute دانشنامه فقه و حقوق تطبیقی 2 پیاپی 7 1403 09 01 The Legal Principles Governing Upstream Service Contracts in Iran's Oil and Gas Industry اصول قانونی حاکم بر قراردادهای خدماتی بالادستی صنعت نفت و گاز ایران 72 92 10.61838/jecjl.81 FA پریسا ابوالفضلی دانشجوی دکتری، گروه حقوق خصوصی، واحد بیرجند، دانشگاه آزاد اسلامی، بیرجند، ایران. عاطفه آجری آیسک استادیار گروه حقوق، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران علی چهکندی‌نژاد استادیار، گروه حقوق خصوصی، واحد بیرجند، دانشگاه آزاد اسلامی، بیرجند، ایران Journal Article 1403/07/03 <p>Upstream service contracts in Iran’s oil and gas industry have been designed as instruments to attract investment and technology without compromising the state’s sovereignty and ownership over natural resources. This article aims to analyze the legal principles governing such contracts by examining key dimensions including state ownership preservation, cost recovery mechanisms, reservoir conservation, project-specific return rates, procurement transparency, domestic capacity utilization, and environmental obligations. The findings indicate that the success and legitimacy of these contracts depend on structural designs that align with national interests, constitutional provisions, macro policies, and principles of international law. Accordingly, reforming the current contractual frameworks with a focus on transparency, contractual justice, environmental responsibility, and domestic participation is a vital necessity for sustainable development in Iran’s oil sector.</p> <p>قراردادهای خدماتی بالادستی در صنعت نفت و گاز ایران، به‌عنوان ابزاری برای جذب سرمایه و فناوری بدون نقض حاکمیت و مالکیت دولت بر منابع زیرزمینی طراحی شده‌اند. این مقاله با هدف تحلیل اصول قانونی حاکم بر این قراردادها، به بررسی محورهایی نظیر حفظ مالکیت دولت، نحوه بازپرداخت هزینه‌ها از محل تولید، برداشت صیانتی، تعیین نرخ بازده، الزامات مناقصه، استفاده حداکثری از توان داخلی و رعایت ملاحظات زیست‌محیطی پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهند که موفقیت و مشروعیت این قراردادها وابسته به طراحی ساختارهایی است که ضمن تضمین منافع ملی، با اصول قانون اساسی، سیاست‌های کلی نظام و موازین حقوق بین‌الملل هم‌راستا باشند. بر این اساس، اصلاح چارچوب‌های قراردادی موجود با تمرکز بر شفافیت، عدالت قراردادی، مسئولیت زیست‌محیطی و مشارکت داخلی، ضرورتی انکارناپذیر در مسیر توسعه پایدار صنعت نفت ایران است.</p> Service contract oil and gas industry state sovereignty return on investment reservoir conservation procurement domestic capacity environment قرارداد خدماتی صنعت نفت و گاز حاکمیت دولت بازده سرمایه برداشت صیانتی توان داخلی محیط زیست https://www.jecjl.com/index.php/jecjl/article/download/81/50