گزینشگری در تعقیب جرایم بینالمللی: ضرورت راهبردی یا تهدیدی برای بیطرفی دیوان
کلمات کلیدی:
دیوان کیفری بینالمللی, دفتر دادستانی, راهبرد تعقیب کیفری, گزینشگریچکیده
تعقیب کیفری در دیوان کیفری بینالمللی، برخلاف نظامهای کیفری داخلی، در بستری از پراکندگی سیاسی، فقدان سازوکارهای اجرایی متمرکز و وابستگی شدید به همکاری دولتها صورت میگیرد. در چنین ساختاری، فرایند تعقیب را نمیتوان صرفاً یک کنش حقوقی دانست، بلکه مجموعهای از تصمیمهای راهبردی است که پیامدهای حقوقی، هنجاری، سیاسی و نمادین گستردهای به همراه دارد. این مقاله با اتخاذ رویکردی تحلیلی–نهادی، استدلال میکند که تعقیب کیفری در دیوان کیفری بینالمللی تحت حاکمیت یک چارچوب راهبردی چندلایه قرار دارد که از اختیار دادستانی مندرج در اساسنامه رم، برنامهریزی راهبردی نهادی، اسناد سیاستگذاری موضوعی و انتخابهای عملیاتی در سراسر چرخه تعقیب تشکیل شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که اختیار دادستانی، بهعنوان هسته ساختاری این چارچوب، نهتنها ابزار اعمال قانون، بلکه سازوکار اصلی تولید معنا در حقوق کیفری بینالمللی است. تصمیمهای راهبردی مربوط به گزینش وضعیتها، شدت جرم، تمرکز بر مسئولان اصلی و اجرای اصل مکملبودن، نقش تعیینکنندهای در شکلدهی به روایتهای حقوقی از خشونتهای گسترده و سلسلهمراتب هنجاری جرایم بینالمللی ایفا میکنند. در عین حال، اتکای اجتنابناپذیر بر گزینشگری، دیوان را با چالشهای جدی مشروعیت، شفافیت و انسجام مواجه میسازد. مقاله با بررسی راهبرد دادستانی در مراحل مختلف چرخه تعقیب (از بررسیهای مقدماتی تا خاتمه وضعیت) نشان میدهد که ناکامی یا موفقیت دیوان کیفری بینالمللی بیش از آنکه صرفاً تابع قواعد حقوقی باشد، به انسجام، عقلانیت و شفافیت داوریهای راهبردی دفتر دادستانی وابسته است. در نهایت، نتیجهگیری میشود که راهبرد دادستانی نه یک ابزار مدیریتی فرعی، بلکه موتور هنجاری عدالت کیفری بینالمللی و عامل تعیینکننده در تحقق یا ناکامی وعده پایان دادن به بیکیفرمانی است.
دانلودها
مراجع
Kafaeifar, M. A., Mohammadi, S. M., & Mashhadi, A. (2023). The legislative aspect of customary international law in the jurisprudence of the International Criminal Court (Case Study: The Abd-Al-Rahman 'Kushayb' Case in the Situation in Darfur). Studies in Economic Jurisprudence, 5(2).
Kleffner, J. (2008). Complementarity in the Rome Statute and National Criminal Jurisdictions. Oxford University Press.
Kreß, K. (2000). Völkerstrafrecht in Deutschland. Neue Zeitschrift für Strafrecht(12), 617-626.
Mir Mohammad Sadeghi, H., & Rahmati, A. (2018). The relationship and coexistence of hybrid (internationalized) courts with the International Criminal Court and national courts. Criminal law doctrines(15).
Momeni, M., & Yousefi, S. (2020). Mechanisms and instances of amendment in the Statute of the International Criminal Court (ICC). Political and International Research(42).
Mullins, C., & Rothe, D. (2010). Ability of the International Criminal Court to Deter Violations of International Criminal Law. international criminal law review, 10(5), 771-786.
Pampalk, M., & Knust, N. (2010). Transitional Justice und Positive Komplementarität. Zeitschrift für Internationale Strafrechtsdogmatik(11), 669-675.
Rezaei, G., & Shakeri, Y. (2018). Restorative justice in the legal system of Iran and the International Criminal Court. Legal Civilization(1).
Robinson, D. (2011). The Controversy over Territorial State Referrals and Reflections on ICL Disclosure. Journal of International Criminal Justice, 9(2), 355-384.
Schabas, W. (2010). The International Criminal Court: A Commentary on the Rome Statute. Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/law/9780199560738.001.0001
Stahn, C. (2008). Supplementary Qualification: A Tale of Two Concepts. Criminal Law Forum, 19(1), 87-113.
Stahn, C. (2009). Judicial review of prosecutorial discretion: The Emerging Practice of the International Criminal Court. In C. Stahn & G. Sluiter (Eds.), The Emerging Practice of the International Criminal Court (pp. 247-279). Brill | Nijhoff. https://doi.org/10.1163/ej.9789004166554.i-774.85
Stahn, C. (2011). The Law and Practice of the International Criminal Court. Oxford University Press.
Stahn, C. (2012). Libya, the International Criminal Court and Complementary Jurisdiction: A Simulation of Complementarity in Action. Journal of International Criminal Justice, 10(2), 325-349. https://doi.org/10.1093/jicj/mqs030
Stegmiller, I. (2011). The Pre-Investigation Stage of the ICC: Criteria for Situation Selection (Vol. 8). Duncker & Humblot. https://doi.org/10.3790/978-3-428-53350-3
Varvaei, A., Karbasforoush, Q., & Tavasolizadeh, T. (2020). The rights of the victim from the perspective of fair trial and ethics in criminal procedure and the Statute of the International Criminal Court. Ethics in Science and Technology, 15(3).
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Mohammadreza Elika (Author); Alireza Milani; Karim Salehi (Author)

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.