مطالعه تطبیقی جایگاه ادله الکترونیکی در اثبات دعاوی در فقه امامیه، حقوق ایران و حقوق فرانسه
کلمات کلیدی:
ادله الکترونیکی, اثبات دعوی, فقه امامیه, حقوق ایران, حقوق فرانسه, قانون تجارت الکترونیک, ارزش اثباتیچکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی جایگاه ادله الکترونیکی در اثبات دعاوی در سه نظام فقه امامیه، حقوق ایران و حقوق فرانسه انجام شده است. این تحقیق از نوع کیفی و به روش توصیفی-تحلیلی با رویکرد تطبیقی صورت گرفته است. دادهها از طریق مطالعه منابع معتبر فقهی، حقوقی و قوانین مرتبط گردآوری و با استفاده از تکنیک تحلیل محتوا بررسی شدهاند. یافتهها نشان میدهد که در فقه امامیه، ادله الکترونیکی به شرط احراز وثاقت و امنیت از جعل و تغییر، قابلیت استناد داشته و میتوانند موجب علم قاضی گردند. در حقوق ایران، قانون تجارت الکترونیک (مصوب ۱۳۸۲) و آییننامه استنادپذیری ادله الکترونیکی (مصوب ۱۳۹۲) ادله الکترونیکی را به رسمیت شناخته و آنها را در زمره ادله اثبات دعوی قرار دادهاند. در حقوق فرانسه، قانون ۱۳ مارس ۲۰۰۰ با ایجاد برابری میان نوشته الکترونیکی و کاغذی، تحولی بنیادین در نظام ادله ایجاد کرد و مواد ۱۳۶۵ تا ۱۳۶۷ قانون مدنی فرانسه اکنون اصل برابری ارزش اثباتی این دو را به رسمیت میشناسد. نتایج پژوهش نشان می دهد که هر سه نظام حقوقی به سوی پذیرش ادله الکترونیکی حرکت کردهاند، اما حقوق فرانسه با تصریح قانونی و تفکیک میان ادلهالکترونیکی در اعمال حقوقی و وقایع حقوقی، نظام منسجمتری ارائه داده است. حقوق ایران با بهرهگیری از ظرفیتهای فقه امامیه و تجربه حقوق فرانسه میتواند نظام ادله الکترونیکی خود را تکامل بخشد.
دانلودها
مراجع
Ahmadi Lashki, H., Abhari, H., & Moghaddam-Ari-Amiri, A. (2023). Electronic evidence for proving claims in administrative and civil proceedings in Iran with regard to Imamiyyah jurisprudence. Journal of Modern Research on Administrative Law, 5(16), 179-202.
Alidoosti Shahraki, N., Keshavarz, A., & Sadeghi Asl, A. (2024). Validation of electronic documents and evidence in Iranian law with a look at American law and UNCITRAL regulations. Ray Quarterly: Judicial Opinions Studies, 13(48).
Ansari, M. (1994). Al-Qada wa al-Shahadat. World Congress Commemorating Shaykh Ansari.
Haeri, S. A. (1997). Riyad al-Masa'il fi Tahqiq al-Ahkam bil-Dala'il. Al al-Bayt Institute.
Kazemi, M. A., & Kakavand, S. (2022). A Comparative Study of Criminal Evidence in Imamiyah Jurisprudence and Iranian Law with Emphasis on Modern Electronic Evidence. Political Sociology of Iran, 5(11), 1-20.
Mohaqeq Damad, S. M. (2021). Rules of Jurisprudence: Civil Section. Islamic Sciences Publication Center.
Moradi, M., Rezaeinejad, G., & Khodabakhshi, A. (2022). A Feasibility Study on Reliability of Electronic Evidence in Jurisprudence, with a Glance at the Law of Electronic Commerce in Iran. Journal of Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, 54(2), 123-142.
Moradi, Z., Khazaei, S. A., & Sanei, M. (2021). A jurisprudential-legal study of the validity of electronic evidence in proving claims. Economic Jurisprudence Studies, 3(4), 123-140.
Muhaqqiq Hilli, N. a.-D. (1987). Shara'i al-Islam fi Masa'il al-Halal wa al-Haram. Isma'ilian Institute.
Najafi, M. H. (1983). Jawahir al-Kalam fi Sharh Shara'i al-Islam. Dar Ihya al-Turath al-Arabi.
Pourali, M., & Bagheri, M. (2020). The evidentiary value of electronic evidence in Iranian and French law. Comparative Law Studies Quarterly, 11(2), 105-128.
Robati, M., Mousavi, S. M. S., & Nasrollahi, Z. (2021). Jurisprudential-Legal Foundations of the Validity of Electronic Evidence in Civil Proceedings with a Look at Iran's Electronic Commerce Law. Islamic Law & Jurisprudence Research, 17(63), 29-52.
Seyed Murtada, A. i. H. (1994). Al-Intisar fi Infiradat al-Imamiyyah. Daftar-e Entesharat-e Islami.
Shahbazinia, M. (2010). Electronic evidence in the system of evidence in litigation. Private Law Studies Quarterly, 40(4), 193-205.
Shahid al-Thani, Z. a.-D. i. A. (1992). Masalik al-Afham ila Tanqih Shara'i al-Islam. Al-Ma'arif al-Islamiyyah Institute.
Tusi, M. i. H. (1986). Al-Khilaf. Daftar-e Entesharat-e Islami.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Zahra Tajeri; Masoud Younesi (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
