بازتعریف مسئولیت کیفری مدیران پلتفرمهای بازی آنلاین با رویکرد جرمشناسی واکنش اجتماعی و چارچوب پیشنهادی برای ایران
کلمات کلیدی:
مسئولیت کیفری, مدیران پلتفرم, بازیهای آنلاین, جرمشناسی واکنش اجتماعی, نظام حقوقی ایرانچکیده
گسترش بازیهای آنلاین و شکلگیری پلتفرمهای تعاملی گسترده، مسائل نوینی را در حوزه حقوق کیفری ایجاد کرده است. در این میان، تعیین حدود مسئولیت کیفری مدیران پلتفرمهای بازی آنلاین به یکی از چالشهای مهم نظام حقوقی ایران تبدیل شده است. ساختار پیچیده این پلتفرمها و ماهیت تعاملی آنها سبب شده است که رفتارهای زیانبار یا مجرمانه در بستر بازیها شکل گیرد. با این حال، خلأهای تقنینی و ابهام در قواعد موجود موجب شده است که تعیین مسئولیت مدیران این پلتفرمها با دشواری همراه باشد. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی–تحلیلی و با بهرهگیری از منابع کتابخانهای انجام شده است. در این تحقیق تلاش شده است موضوع مسئولیت کیفری مدیران پلتفرمهای بازی آنلاین از منظر جرمشناسی واکنش اجتماعی بررسی شود. همچنین با رویکردی تطبیقی، برخی تجربههای حقوقی در زمینه تنظیمگری پلتفرمهای دیجیتال مورد توجه قرار گرفته است. هدف از این رویکرد، ارائه تحلیلی جامع از مبانی نظری و حقوقی مسئولیت مدیران در محیطهای تعاملی دیجیتال بوده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که قوانین موجود در نظام حقوقی ایران پاسخگوی پیچیدگیهای محیطهای تعاملی بازیهای آنلاین نیستند. دشواری اثبات علم و تقصیر مدیران پلتفرمها و نبود معیارهای روشن برای ارزیابی تکالیف نظارتی، از مهمترین چالشهای موجود در این حوزه است. همچنین بررسیها نشان میدهد که پلتفرمهای بازی به تدریج به بخشی از سازوکارهای کنترل اجتماعی در فضای مجازی تبدیل شدهاند. این امر ضرورت بازتعریف نقش و مسئولیت مدیران پلتفرمها را بیش از پیش آشکار میسازد. بر اساس نتایج پژوهش، لازم است چارچوبی حقوقی برای تنظیم فعالیت پلتفرمهای بازی آنلاین تدوین شود که در آن تکالیف نظارتی مدیران به طور مشخص تعیین گردد. استفاده از رویکرد مدیریت خطر و تفکیک انواع مسئولیت از جمله مسئولیت ناشی از آگاهی، کوتاهی در نظارت و مشارکت در رفتارهای زیانبار میتواند در این زمینه راهگشا باشد. همچنین بهرهگیری از الگوی تنظیمگری هوشمند متشکل از قانونگذاری، خودتنظیمی پلتفرمها و نظارت عمومی میتواند به ایجاد تعادل میان توسعه صنعت بازی و حمایت از کاربران کمک کند.
دانلودها
مراجع
Abouzari, M., & Sahraei, S. (2017). Criminal Responsibility of Computer Game Designers and Users. Third National Conference on Computer Games: Opportunities and Challenges, Isfahan.
Aghapour, A., Mansourabadi, A., & Akbari, A. A. (2023). Achievements of Criminological Teachings on Criminal Responsibility with Emphasis on the School of Zemiology and Neurocriminology. Journal of Criminal Law and Criminology Studies, 6(1), 45-78.
Bazvand, V., & Nourmohammadi, H. (2021). Criminal Responsibility in Its Abstract Concept and the Scope of Its Application to the Conduct of Legal Persons: From Theoretical Analysis to Judicial Reaction. Journal of Legal Research, 20(47), 55-88.
Dehghan, S. (2017). Criminal Responsibility of Computer Game Producers with a View to Imami Jurisprudence [Master's thesis, Ayatollah Borujerdi University]. Borujerd.
Feyzabadi, E. (2020). Examining the Findings of Social Reaction Theory in Criminal Law. Second Scientific-Research Conference on Psychology, Counseling, Educational Sciences, and Social Sciences, Monaco.
Ghaemi, A., Peyvandpour, S., Andi, H., & Salehi, A. (2024). A Criminological Examination of Cybercrimes Based on the Governing Theories. Thirteenth International and National Conference on Management, Accounting, and Law Studies, Tehran.
Groombridge, N. (2008). Playing Around with Crime and Criminology in Videogames: Exploring Common Themes in Games Studies and Criminology. Papers from the British Criminology Conference,
Hu, X., & Lovrich, N. (2024). Social Media and Criminal Justice. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003360049
Mirsaeedi, M. (2011). Criminal Responsibility: Scope and Elements. Mizan Publishing.
Muhly, F. (2023). Serious Gaming as Crime Prevention? The Effectiveness of a Serious Game and the Role of Personality Traits in Reducing the Proneness towards Social Engineering Fraud [Doctoral thesis in criminology, ETH Zurich].
Nourbaha, R. (1999). Wandering Criminal Policy. Journal of Criminal Investigations, 2(25-26), 103-127.
Razavifard, B., & Mousavi, S. N. (2016). Criminal Responsibility in Cyberspace in Iranian Law. Criminal Law Journal, 5(16), 29-45.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Maryam Moghiseh (Author); Mazher Khajevand; Iraj RezaeeNezhad (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
