تحلیل ارکان تشکیل دهنده جنایت جنگی در تعرض به نهادهای آموزشی؛ مطالعه تطبیقی حادثه مدرسه میناب با رویه دیوان کیفری بینالمللی
کلمات کلیدی:
جنایات جنگی, نهادهای آموزشی, اساسنامه رم, حقوق بینالملل بشردوستانه, مدرسه میناب, مسئولیت فرماندهیچکیده
حفاظت از نهادهای آموزشی در جریان مخاصمات مسلحانه، فراتر از یک ضرورت اخلاقی، یک تعهد قطعی و بنیادین در چارچوب حقوق بینالملل بشردوستانه و حقوق بینالملل کیفری محسوب میشود که هدف آن صیانت از حق بر آموزش و امنیت نسلهای آینده در شرایط بحرانی است. با این حال، علیرغم جرمانگاری صریح حملات عمدی به مدارس در ماده ۸ اساسنامه رم و اسناد چهارگانه ژنو، شکاف عمیقی میان قواعد حمایتی و واقعیتهای میدانی وجود دارد که مسئله اصلی این پژوهش را شکل میدهد؛ به طوری که طرفهای درگیر اغلب با تمسک به مفاهیم کشسانی نظیر ضرورت نظامی یا خطای اطلاعاتی، سعی در توجیه حملات به این مراکز و گریز از مسئولیت کیفری دارند. ضرورت این تحقیق از آنجا ناشی میشود که واقعهای نظیر حمله به مدرسه میناب، نیازمند یک کالبدشکافی دقیق حقوقی برای تفکیک خطاهای تاکتیکی از جنایات سازمانیافته و تبیین آستانه اثباتی عنصر معنوی در حملات هوایی است. بر این اساس، سوال اصلی پژوهش حاضر بر این محور استوار است که تعرض به مدرسه میناب بر اساس کدام معیارهای حقوقی و ارکان مندرج در اساسنامه رم، به عنوان جنایت جنگی قابل شناسایی و انتساب به زنجیره فرماندهی است. این مطالعه با بهرهگیری از روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد کتابخانهای، ضمن بررسی رویه قضایی دیوان کیفری بینالمللی و تطبیق آن با دادههای عینی حادثه، به این یافتههای کلیدی دست یافته است که واقعه مذکور با توجه به ماهیت غیرنظامی هدف و به کارگیری تسلیحات با قدرت تخریب نامتناسب، واجد تمامی ارکان مادی و معنوی جنایت جنگی است. یافتهها نشان میدهد که در حضور فناوریهای پیشرفته شناسایی، ادعای خطا فاقد وجاهت حقوقی بوده و با استناد به دکترین مسئولیت فرماندهی، این واقعه نه تنها یک نقض فاحش بشردوستانه، بلکه جنایتی قابل تعقیب است که ضرورت تقویت مکانیسمهای مستندسازی و پیگیری کیفری موثر در سطح بینالمللی را بیش از پیش نمایان میسازد.
دانلودها
مراجع
Ambos, K. (2016). Treatise on International Criminal Law: The Crimes and Sentencing. Oxford University Press.
Cassese, A., Gaeta, P., Baig, L., Fan, M., Gosnell, C., & Whiting, A. (2013). Cassese's International Criminal Law (3rd ed.). Oxford University Press.
Cryer, R., Friman, H., Robinson, D., & Wilmshurst, E. (2019). An Introduction to International Criminal Law and Procedure (4th ed.). Cambridge University Press.
Dinstein, Y. (2016). The Conduct of Hostilities under the Law of International Armed Conflict (3rd ed.). Cambridge University Press.
Dörmann, K. (2003). Elements of War Crimes under the Rome Statute of the International Criminal Court: Sources and Commentary. Cambridge University Press.
Hall, C. K. (2020). Article 8: War Crimes. In O. Triffterer & K. Ambos (Eds.), The Rome Statute of the International Criminal Court: A Commentary. C.H. Beck/Hart/Nomos.
Heller, K. J., Mégret, F., Nouwen, S., Ohlin, J. D., & Robinson, D. (2021). The Oxford Handbook of International Criminal Law. Oxford University Press.
Schabas, W. A. (2016). The International Criminal Court: A Commentary on the Rome Statute (2nd ed.). Oxford University Press.
Solis, G. D. (2016). The Law of Armed Conflict: International Humanitarian Law in War (2nd ed.). Cambridge University Press.
Stahn, C. (2017). A Critical Introduction to International Criminal Law. Cambridge University Press.
Triffterer, O., & Ambos, K. (2019). The Rome Statute of the International Criminal Court: A Commentary (3rd ed.). C.H. Beck/Hart/Nomos.
Werle, G., & Jessberger, F. (2020). Principles of International Criminal Law (4th ed.). Oxford University Press.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Mazaher Khajvand (Author); Davood Soltanian; Ahmad Nouri Soa (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
