تحلیل مبانی فقهی و چارچوبهای قانونی حاکم بر قراردادهای اجاره به شرط تملیک در ایران
کلمات کلیدی:
اجاره به شرط تملیک, فقه اسلامی, بانکداری بدون ربا, قانون مدنی ایران, اجاره منتهی به تملیکچکیده
قراردادهای اجاره به شرط تملیک به عنوان یکی از ابزارهای مالی نوین در نظام بانکداری اسلامی ایران، جایگاه ویژه ای در تأمین مالی مسکن و تجهیزات دارند. این پژوهش با هدف تحلیل مبانی فقهی و بررسی چارچوب های قانونی حاکم بر این قراردادها در نظام حقوقی ایران انجام شده است. پژوهش حاضر از نوع توصیفی تحلیلی بوده و با روش کتابخانه ای و مطالعه اسناد قانونی صورت پذیرفته است. یافته ها نشان می دهند که اجاره به شرط تملیک بر پایه عقد اجاره با شرط ضمن عقد بنا شده و اعتبار آن در نظام حقوقی ایران مبتنی بر ماده ۱۰ قانون مدنی و قانون عملیات بانکی بدون ربا مصوب ۱۳۶۲ است. از دیدگاه فقهی، چالش هایی همچون جمع دو عقد در یک قرارداد، ماهیت شرط تملیک، و تطبیق با قاعده «العقود تابعة للقصود» وجود دارد. همچنین آیین نامه اجرایی مصوب ۱۳۶۲ شورای پول و اعتبار و الزامات بانک مرکزی، چارچوب اجرایی این قراردادها را تعیین می کنند. نتایج پژوهش بیانگر آن است که با وجود ابهام های فقهی، رویه قضایی و نظام بانکی ایران این قراردادها را به عنوان ساختار مشروع و معتبر پذیرفته اند، هرچند اصلاحات تقنینی برای رفع ابهامات موجود ضروری به نظر می رسد.
دانلودها
مراجع
Al-Shehri, A., & Obaidullah, M. (2023). Reconstructing Lease-to-Own Contracts: A Contemporary Approach to Islamic Banking Standards. Heliyon, 9(9), e19462. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e19462
Arwan, F. M. (2020). Ijarah Muntahiyah Bittamlik sebagai Konstruksi Perjanjian Sewa Beli. Millah: Journal of Religious Studies, 19(1), 23-50. https://doi.org/10.20885/millah.vol19.iss1.art2
Davari-Fard, S. (2022). Jurisprudential and Legal Requirements in Lease-to-Own Contracts. Social Sciences Studies, 8(2), 1-7.
El-Gamal, M. A. (2006). Islamic Finance: Law, Economics, and Practice. Cambridge University Press.
Hasanpour, M., Shams, M. H., Ahmadi, R., & Jamali, Y. (2016). The Nature of Lease to Own from Jurisprudential and Legal Perspectives. Faqihaneh, 1(1), 10-27.
International Monetary Fund. (2015). An Overview of Islamic Finance.
Izadi Fard, A. A. (2015). Financing Contracts in Islamic Banking. SAMT.
Jafari Langroudi, M. J. (2007). Legal Encyclopedia. Ganj-e Danesh.
Katouzian, N. (2008). Special Contracts. Ganj-e Danesh.
Mousavian, S. A. (2011). Islamic Financial Instruments. Research Institute for Islamic Culture and Thought.
Safaei, S. H. (2009). Civil Law: Obligations and Contracts. Mizan.
Shahidi, M. (2013). Contractual Conditions. Majd.
Usmani, M. T. (1998). An Introduction to Islamic Finance. Idaratul Maarif.
Vejzagic, M. (2014). Ijarah Muntahia Bittamlik: A Risk Management Perspective Limkokwing University of Creative Technology]. https://www.academia.edu/3771266
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Mahdi Ghafoori Zad
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
