تحلیل عملکرد و افزایش کاربرد نهادهای مساعد به حال بزهکار قانون مجازات اسلامی ۹۲ و اثر آن بر سلامت روانی جامعه
کلمات کلیدی:
افزایش جمعیت, کیفری ایران, تکرار جرایمچکیده
هدف اصلی در دادرسی کیفری اجرای صحیح قانون و عدالت؛ که دو همزاد تاریخی هستند؛ و کشف واقع میباشد. خروجی اجرای قانون، احقاق حق و رسیدن به عدالت قضایی است. حقوق عالم اعتبار است و این تاسیس اعتباری متناسب با رشد افکار و تحولات اجتماعی در گذر زمان؛ که نمود خود را در زندگی بشری به منصه ظهور میگذارد؛ دستخوش تغییرات شگرفی میگردد. تغییر نگرش به شخصیت متهم، اصل قانونی بودن جرم و مجازات، منع مجازات مضاعف و بسیاری توجهات دیگر که به این عالم اعتبار افزون گردیده، در جهت حفظ حقوق متهم، به موازات رشد اجتماعی پیش آمده رفرنسی برای قانونگذاری در کشورها در نظر گرفته شده است. دیدگاه اصلاح و تربیت در برابر بزهکار که در آیین نامههایی مانند آیین نامه سازمان زندانها نیز به چشم میخورد با مد نظر قرار دادن کرامات انسانی که دارای جنبههای حقوق بشری نیز هست بیشتر به پاسخگو شدن بزهکار در مقابل بزه دیده و باز اجتماعی کردن بزهکار توجه نشان داده است. از دیدگاه حقوق بشری، کنوانسیون اروپایی صیانت از حقوق و آزادیهای بنیادین (۴ نوامبر ۱۹۵۰) در ماده یک آن بر لزوم احترام به حقوق بشر و آزادیهای فردی تاکید شده است و بعد از آن در ماده ۲ و ۵ به تفصیل در خصوص حقوق بنیادین افراد بشر که شامل حق حیات، حق آزادی و امنیت هستند، پرداخته شده است و البته در مواردی که ناگزیر از محاکمه افراد هستیم با تاکید بر محاکمه بر اساس عدالت و انصاف (ماده ۶ کنوانسیون) تشریح گردیده است. افزایش جمعیت، کیفری ایران، تکرار جرایم در دو دهه اخیر نشان دهنده خروجی منفی کیفر حبس و عدم تامین اهداف مورد نظر قانونگذار بوده است. وضع قوانین حبس زدا، یکی از راهکارهای کاهش جمعیت کیفری است که در قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۹۲ ردپای تدوین مجازاتهای بدیل حبس به چشم میخورد و استفاده از آنها میتواند به تعدیل وضعیت سلامت روانی جامعه کمک شایانی نماید. رویکرد فقهی و شریعت اسلامی نیز زندان را مجازاتی میداند که نه تنها فرد بلکه خانواده او نیز از این مجازات آسیب میبینند که برخلاف عدالت کیفری بوده و در مواردی که امکان تبدیل و تغییر وجود داشته باشد توصیه بدان گردیده است.
دانلودها
مراجع
Ali Daei Ahmadi, M. (2022). Explanation and Analysis of Imprisonment in Islamic Criminal Law. Legal Studies Quarterly(31).
Ancel, M. (2012). Social Defense (M. Ashouri & A. H. Najafi Abrandabadi, Trans.). Ganj-e Danesh Publications.
Ashouri, M. (2022). Alternatives to Imprisonment or Intermediate Punishments. Jahesh Publishing.
Bagheri, A. (2023). Causes of the Increase in the Penal Population and Strategies for Reducing It. Mashariq al-Anwar.
Fletcher, G. P. (2015). Basic Concepts of Criminal Law (S. M. Seyedzadeh Sani, Trans.). Razavi University of Islamic Sciences.
Haji Tabar Firouzjaei, H. (2025). Alternative Punishments to Imprisonment in Iranian Criminal Law. Ferdowsi.
Karimi, M. K. (2021). Examining the Effect of Alternative Punishments to Imprisonment on the Resocialization of Offenders and the Prevention of Recidivism. Ghanoun Yar, 5(19).
Mahdavi Kani, S. (2021). Pathology of Imprisonment Punishment on the Family Institution. Quran and Medicine Quarterly(17).
Nikoukar, H. (2019). What Is Criminology? Mizan Legal Foundation.
Shateri Pour Esfahani, S., & Yaminpour, V. (2016). Culture, Lifestyle, and Crime. Soureh Mehr.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Fahimeh Aparviz, Ghasem Ghasemi, Mohammad Ali Mahdavi Sabet (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
