بررسی تطبیقی سیاست جنایی ایران و فرانسه در پیشگیری و مقابله با آسیب های ناشی از فناوری ژنتیکی
کلمات کلیدی:
سیاست جنایی, فناوری ژنتیکی, پیشگیری از جرم, حقوق کیفری زیستی, ایران, فرانسهچکیده
پیشرفتهای سریع فناوریهای ژنتیکی در دهههای اخیر فرصتهای گستردهای را در حوزههای پزشکی، کشاورزی و زیستفناوری فراهم کرده است؛ با این حال، این تحولات همزمان چالشها و مخاطراتی را نیز در عرصههای اخلاقی، اجتماعی و حقوقی به همراه داشتهاند. امکان سوءاستفاده از دادههای ژنتیکی، دستکاریهای غیرمجاز در ژنوم انسانی، نقض حریم خصوصی ژنتیکی و استفادههای غیرقانونی از فناوریهای زیستی از جمله آسیبهایی است که ضرورت تدوین و اجرای سیاستهای جنایی مناسب را برای پیشگیری و مقابله با این مخاطرات برجسته میسازد. پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی سیاست جنایی ایران و فرانسه در پیشگیری و مقابله با آسیبهای ناشی از فناوریهای ژنتیکی انجام شده است. روش تحقیق در این مطالعه توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر رویکرد تطبیقی است و دادههای مورد نیاز از طریق منابع کتابخانهای، اسناد حقوقی و مقررات مرتبط گردآوری شدهاند. یافتههای پژوهش نشان میدهد که در نظام حقوقی فرانسه، به دلیل توسعه مقررات جامع در حوزه زیستپزشکی و پیشبینی سازوکارهای نظارتی و اخلاقی، سیاست جنایی منسجمتری در زمینه کنترل و پیشگیری از سوءاستفادههای ژنتیکی شکل گرفته است. در مقابل، هرچند در نظام حقوقی ایران برخی مقررات پراکنده در حوزههای مرتبط وجود دارد، اما همچنان خلأهای تقنینی و نظارتی قابل توجهی در زمینه جرمانگاری و پیشگیری از آسیبهای ناشی از فناوریهای ژنتیکی مشاهده میشود. بر اساس نتایج این پژوهش، بهرهگیری از تجربههای تقنینی و نظارتی نظام حقوقی فرانسه میتواند در جهت تقویت سیاست جنایی ایران و ایجاد چارچوبهای حقوقی کارآمدتر برای مدیریت مخاطرات فناوریهای ژنتیکی مؤثر باشد.
دانلودها
مراجع
Andorno, R. (2017). Human dignity and human rights as a common ground for a global bioethics. Journal of Medicine and Philosophy, 42(2), 141-158. https://doi.org/10.1093/jmp/jhx003
Ardabili, M. A. (2020). General Criminal Law (Vol. 1). Mizan.
Armin, A., Motavalizadeh Ardakani, A., & Vahedi, M. (2014). Genetics and Crime. Majd Publications.
Bellivier, F., & Noiville, C. (2018). La bioethique en France: Regulation juridique et enjeux contemporains. La Documentation Francaise.
Binet, J.-R. (2023). Droit de la bioethique. LGDJ.
Elahimansh, M. R. (2022). Criminal Law and Medical Violations. Majd Publications.
Esmaeili, M. (2024). Jurisprudential and Legal Study of Genetic Engineering with Emphasis on Gene Therapy and Cell Therapy. Akhavan Publications.
Gallois, J. (2023). Le droit penal face a l'ethique. Dalloz.
Garland, D. (2001). The Culture of Control: Crime and Social Order in Contemporary Society. University of Chicago Press.
Ghasemzadeh, S. M. (1999). Foundations of Civil Liability (1st ed.). Ganj-e Danesh Publications.
Goodarzi Boroujerdi, L. M. (2016). An Introduction to the French Penal Code. Khorsandi Publications.
Habibzadeh, M. J. (2023). Legal challenges of genome editing in Iranian law. Medical Law Quarterly, 16(2), 45-68.
Hosseini, M. (2022). Criminal protection of genetic data in Iranian law. Journal of Legal Research, 25(3), 113-132.
Knoppers, B. M. (2015). Framework for responsible sharing of genomic and health-related data. The HUGO Journal, 9(1), 3-10. https://doi.org/10.1186/s11568-015-0003-1
Mirmohammad Sadeghi, H. (2020). Iranian criminal policy toward emerging biological crimes. Judiciary Legal Journal, 83, 65-92.
Moradi, A., & Karimi, R. (2021). A comparative study of biomedical crimes in Iranian and European law. Comparative Law Studies Quarterly, 12(1), 87-108.
Murphy, E. (2015). Inside the Cell: The Dark Side of Forensic DNA. Nation Books.
Nuffield Council on, B. (2018). Genome Editing and Human Reproduction: Social and Ethical Issues.
Raine, A. (2013). The Anatomy of Violence: The Biological Roots of Crime. Pantheon Books.
Sadat Mirhashemi, Z. (2017). Human Genetic Technology in the Mirror of Jurisprudence and Law. Majd Publications.
Tavassoli, M., & Tavassoli, P. (2020). Medical Error and Its Adjudication in Law.
Tubbs, J. B. (2017). Bioethics Law. Majd Publications.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Masoumeh Sadat Yazdani (Author); Khatereh Shahinfard; Karim Salehi, Abbas Doosti (Author)

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.