تحلیل تطبیقی معاضدت قضایی(حق دسترسی به وکیل و مترجم) در دادرسی کیفری ایران و کنوانسیون اروپایی؛ رهیافت و شکاف های ساختاری
کلمات کلیدی:
معاضدت قضایی, حق دسترسی به وکیل, حق مترجم, دادرسی کیفری, کنوانسیون اروپایی حقوق بشر, حقوق ایران, دادرسی منصفانه, شکاف تطبیقیچکیده
حق معاضدت قضایی، شامل دسترسی مؤثر به وکیل و مترجم، از پایههای دادرسی کیفری منصفانه است. بیان مسئله پژوهش حاضر از شکاف میان رسمیت قانونی این حقوق در نظام دادرسی کیفری جمهوری اسلامی ایران و ضعف در اجرای مؤثر آن، بهویژه در مرحله تحقیقات مقدماتی ناشی میشود. این چالشها به تفاوت رویکرد ایران با استانداردهای کنوانسیون اروپایی حقوق بشر و رویههای دیوان اروپایی حقوق بشر در تبیین مفاهیمی چون «دسترسی مؤثر» و «برابری سلاحها» مربوط است. ضرورت تحقیق در نیاز به اصلاحات قانونگذاری و انطباق سازوکارهای داخلی با معیارهای بینالمللی دادرسی عادلانه نهفته است. این مطالعه با روش توصیفی–تحلیلی و رویکرد تطبیقی اسنادی انجام شده و قوانین، مقررات و رویههای قضایی ایران و اروپا را بررسی میکند. نتایج نشان میدهد که نظام حقوقی ایران، اگرچه از حیث اصولی حق دسترسی به وکیل و مترجم را پذیرفته، اما در اجرای مؤثر و بیقید و شرط این حقوق، بهویژه در آغاز فرآیند کیفری، با شکافهای ساختاری و رویهای روبهروست. به ویژه، تفسیر دیوان اروپایی از “زمان دسترسی” و “برابری سلاحها” در مقایسه با رویههای رایج در دادرسی کیفری ایران، نقاط تباین بارزی را آشکار میسازد. دستیابی به دادرسی کیفری عادلانه مستلزم انطباق قوانین داخلی با تعهدات بینالمللی و رفع محدودیتهای رویهای در اجرای مؤثر حق معاضدت، بهویژه در فاز تحقیقات مقدماتی و تضمین دسترسی همزمان و مؤثر به ابزارهای دفاعی مانند وکیل و مترجم است.
دانلودها
مراجع
Akhundi, M. (2019). Criminal Procedure, Volume 1 (23rd Edition ed.). Danesh No Publications.
Ashouri, M. (2020). Criminal Procedure, Volume 2 (18th Edition ed.). SAMT Publications.
Ashworth, A. (2008). The Concept of a Fair Trial (1th ed.). Oxford University Press.
Duggan, P. (2006). The Right to a Fair Trial in Criminal Proceedings (2th ed.). European Law Publishers.
Feland, S. (2010). Fair Trial Rights in Europe (2th ed.). Publishing Routledge.
Ghorbani, A. (2011). Fair Trial in the Practice of the European Court of Human Rights. Hoghugh Emrouz Publications.
Hashemi, M. (2017). Constitutional Law and Human Rights (13th Edition ed.). Mizan Publications.
Hashemi, M. (2018). Constitutional Law of the Islamic Republic of Iran, Volume 1 (20th Edition ed.). Mizan Publications.
Herdegen, M. (2018). Principles of International Economic Law (2th ed.). Oxford University Press.
Jaba'i Ameli, Z. a.-D. b. A. (1992). Paths of Understanding to the Refinement of Islamic Laws, Volume 14 (6th Edition ed.). Islamic Knowledge Institute.
Lundmark, L. (2009). The right to a fair trial in criminal proceedings Article 6 ECHR (1th ed.). Council of Europe Publishing.
Magee, A. (2009). The Right to a Fair Trial Under Article 6 ECHR (3th ed.). Oxford University Press.
Mir Mohammad Sadeghi, H. (2022). Specific Criminal Law (Crimes Against National Interests), Volume 2 (25th Edition ed.). Mizan Publishing.
Mohaghegh Damad, S. M. (2019). International Humanitarian Law (1st Edition ed.). Sokhan Publications.
Mohammadi, S. M. S. (2020). Rights of the Accused in Iranian Laws with a View of Jurisperudence and International Documents.
Naraghi, M. A. (1996). Benefits of the Days in Explaining the Rules of Judgments (3rd Edition ed.). Islamic Publishing Office.
Nussberger, A. (2014). The Right to a Fair Trial (2th ed.). Edward Elgar Publishing.
Roberts, P. (2006). The Right to Legal Assistance in Criminal Proceedings The ECHR and Beyond. The European Journal of International Law, 17(1), 83-105. https://doi.org/10.1093/ejil/chl002
Shambayati, H. (2020). Specific Criminal Law, Volume 1 (17th Edition ed.). Majd Publications.
Tusi, M. b. H. (1987). The Concise in the Jurisprudence of Imamiyyah, Volume 8 (3rd Edition ed.). House of Islamic Books.
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Javad Ebrahimnejad (Author); Mazher Khajevand; Ali Ghorbani, Saeed Sam Daliri (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
