تحلیل تطبیقی چارچوب‌های حقوقی بازار سرمایه دیجیتال و پلتفرم‌های مالی غیرمتمرکز در اتحادیه اروپا و ایران

مجید  غفاری چراتی; حیدر حسن زاده; شراره  مفیدیان

نویسندگان

مجید غفاری چراتی گروه حقوق خصوصى، واحد تهران مركزی، دانشگاه آزاد اسلامى، تهران، ايران. نویسنده https://orcid.org/0000-0001-9880-6536
حیدر حسن زاده گروه حقوق خصوصى، واحد تهران مركزی، دانشگاه آزاد اسلامى، تهران، ايران. https://orcid.org/0000-0003-2727-8611
شراره مفیدیان گروه حقوق خصوصى، واحد تهران مركزی، دانشگاه آزاد اسلامى ، تهران، ايران. نویسنده https://orcid.org/0000-0002-6870-1554

کلمات کلیدی:

بازار سرمایه دیجیتال, پلتفرم‌های مالی غیرمتمرکز, تنظیم‌گری حقوقی, MiFID II, MiCA, ایران

چکیده

تحولات سریع فناوری بلاک‌چین و گسترش پلتفرم‌های مالی غیرمتمرکز (DeFi) منجر به شکل‌گیری بازاری نوین به نام بازار سرمایه دیجیتال شده است که در آن ابزارهای مالی سنتی و دارایی‌های رمزارزی بدون واسطه‌های متمرکز تبادل می‌شوند. این نوآوری اقتصادی، فرصت‌های بی‌سابقه‌ای برای تأمین مالی، سرمایه‌گذاری و توسعه اقتصادی فراهم آورده؛ اما هم‌زمان چالش‌های جدی حقوقی، نظارتی و حمایتی برای سرمایه‌گذاران و نهادهای ناظر ایجاد کرده است. هدف این مقاله، تحلیل تطبیقی و ارزیابی انتقادی چارچوب‌های حقوقی تنظیم‌گری بازار سرمایه دیجیتال و پلتفرم‌های مالی غیرمتمرکز در اتحادیه اروپا و ایران به منظور شناسایی شکاف‌های نظارتی و ارائه الگوی بومی است. روش تحقیق، از نوع بنیادی-کاربردی با رویکرد کیفی و مبتنی بر مطالعات تطبیقی حقوقی و تحلیل محتوای اسناد قانونی است که با استفاده از منابع ثانویه (آثار علمی، اسناد قانونی، مقررات MiFID II و MiCA در اتحادیه اروپا و قوانین بازار سرمایه ایران) انجام شده است. نتایج نشان می‌دهد که اتحادیه اروپا با اتخاذ رویکرد تنظیم‌گری کارکردمحور و به‌کارگیری مقررات جامع و پویا، به‌ویژه از طریق قوانین MiFID II و MiCA، توانسته چارچوبی منعطف و سرمایه‌گذارپذیر برای تنظیم‌گری بازار سرمایه دیجیتال ایجاد کند؛ در حالی که نظام حقوقی ایران هنوز با خلأهای ساختاری قانونی، نارسایی نظارتی و عدم شفافیت در شمول دارایی‌های دیجیتال مواجه است. پیشنهاد می‌شود با اقتباس هوشمندانه از تجارب اروپایی در قالب رویکرد تنظیم‌گری مبتنی بر ریسک و ایجاد بسترهای قانونی روشن برای پلتفرم‌های DeFi، روند توسعه پایدار و ایمن بازار سرمایه دیجیتال در ایران حمایت و تسهیل گردد.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Aave, C. (2022). Aave protocol risk parameters and governance framework. https://docs.aave.com

Arner, D. W., Barberis, J., & Buckley, R. P. (2020). The evolution of fintech: A new post-crisis paradigm? Georgetown Journal of International Law, 51(4), 1271-1319.

Arner, D. W., & Buckley, R. P. (2020). RegTech: A new frontier in financial regulation. Harvard International Law Journal, 61(1), 1-45.

Black, J. (2008). Forms and paradoxes of principles-based regulation. Capital Markets Law Journal, 3(4), 425-457.

European, S., & Markets, A. (2021). Guidelines on crypto-assets and decentralized finance (DeFi).

Hosseini, M., & Ahmadi, A. (2021). Legal regulation of emerging financial technologies in Iran. Public Law Research Quarterly, 22(3), 45-78.

MakerDao. (2022). MakerDAO governance and risk reports. https://makerdao.com

Rahimi, M. (2022). Legal analysis of smart contracts in Iran's banking system [Doctoral dissertation, University of Tehran].

Schär, F. (2021). Decentralized finance: On blockchain- and smart contract-based financial markets. Federal Reserve Bank of St. Louis Review, 103(2), 153-174.

Scott, H. S. (2021). Security tokens and the future of digital capital markets. Cambridge University Press.

Shoaei, M. (2022). Digital capital market in Iran: Challenges and opportunities. Bourse Publications.

Uniswap, L. (2022). Uniswap protocol documentation and governance. https://docs.uniswap.org

Zetzsche, D. A., Buckley, R. P., Arner, D. W., & Föhr, L. (2020). The ICO gold rush: It's a scam, it's a bubble, it's a super fund. Journal of Financial Regulation, 6(2), 142.