جایگاه قاعده بهترین دلیل با رویکردی در نظام حقوقی ایران و آمریکا
کلمات کلیدی:
دلیل, قاعده بهترین دلیل, ادله اثبات دعوا, اسناد الکترونیکی, اعتبار ادلهچکیده
در پژوهش پیش رو به روش توصیفی-تطبیقی به بررسی جایگاه قاعده بهترین دلیل با رویکردی در نظام حقوقی ایران و آمریکا پرداخته شده است.لازم به ذکر است که نظام های حقوقی مختلف به منظور تضمین دستیابی به حقیقت و تأمین عدالت قضایی قواعد متعددی را در حوزه ادله اثبات دعوا پیش بینی کرده اند. یکی از مهمترین این قواعد در نظام حقوقی کامن لا، قاعده بهترین دلیل (Best Evidence Rule) است که بر ضرورت ارائه اصیل ترین و معتبرترین دلیل موجود برای اثبات مفاد یک نوشته سند یا داده تأکید دارد. این قاعده با هدف جلوگیری از تحریف واقعیت، کاهش احتمال جعل و خطا و ارتقای درجه اطمینان قضایی نسبت به محتوای اسناد شکل گرفته و امروزه جایگاه ویژه ای در نظام ادله اثبات دعوا به ویژه در حقوق آمریکا یافته است. در مقابل اگرچه حقوق ایران فاقد نهادی مستقل تحت عنوان قاعده بهترین دلیل است، اما بسیاری از مقررات مربوط به اسناد رسمی وعادی لزوم ارائه اصل سند قواعد ناظر بر انکار تردید و ادعای جعل و نیز مقررات مربوط به ادله الکترونیکی بیانگر پذیرش ضمنی مبانی و اهداف این قاعده در نظام حقوقی ایران است. پژوهش حاضر با بهره گیری از روش توصیفی – تحلیلی و رویکرد تطبیقی به بررسی جایگاه مبانی قلمرو و آثار قاعده بهترین دلیل در حقوق آمریکا و ایران می پردازد. یافته های پژوهش حاکی از آن است که حقوق آمریکا با تدوین مقررات مستقل و منسجم در قالب قواعد فدرال ادله چارچوبی روشن برای اعمال این قاعده فراهم کرده است؛ در حالی که حقوق ایران از طریق مجموعه ای از مقررات پراکنده اهداف مشابهی را دنبال می کند. همچنین تحول فناوری های نوین اطلاعاتی و گسترش اسناد الکترونیکی موجب شده است که مفهوم سنتی بهترین دلیل از تمرکز بر اصل فیزیکی سند به سمت معیارهای نوینی همچون اصالت تمامیت و قابلیت اعتماد داده ها سوق یابد. بر این اساس به نظر میرسد تدوین مقررات مستقل در حقوق ایران با الهام از تجارب نظام های پیشرفته میتواند موجب افزایش انسجام شفافیت و کارآمدی نظام ادله اثبات دعوا گردد.
دانلودها
مراجع
Anvari, H. (2011). Sokhan Persian Dictionary (7th ed.). Sokhan Publications.
Aqiqi, M. R. (2002). The Validity of the Judge's Knowledge in Proving Claims University of Tehran]. Tehran.
Ashouri, M. (2023). Criminal Procedure (23rd ed., Vol. 2). SAMT.
Azarbayjani, A. (2008). The System of Evaluation of Evidence in Iranian and French Law University of Qom Campus]. Qom.
Azimi, M. (2002). Evidence in Civil Claims (1st ed.). Had Publications.
Cowsill, E., & Clgg, J. (1990). Evidence Law and Practice. Langman Law Tox and Finance.
David, F., Chavkinan, J., & Bell, P. (2002). Comparative Analysis of U.S. and Jordanian Civil Procedure and Evidence Law. USAID, Jordan Nasaq Rule of Law Project.
Ferckmann, A., & Greech, T. (2009). Justice in Germany (1st ed., Vol. 1). SAMT.
Ghamami, M., & Mohseni, H. (2024). Principles of Transnational Civil Procedure (7th ed., Vol. 1). Sherkat-e Sahami-ye Enteshar.
Ibn Manzur, A. a.-F. (1994). Lisan al-Arab (1st ed.). Dar al-Fikr lil-Tiba'ah.
Jafari Langroudi, M. J. (2023). Schools of Law in Islam (6th ed.). Ganj-e Danesh.
Jafari Langroudi, M. J. (2024). Legal Terminology (38th ed.). Ganj-e Danesh.
Karimi, A. (2007). Logical Explanation of Evidence. Journal of the Faculty of Law, University of Tehran, 37(4).
Katouzian, N. (2007). Proof and Evidence in Civil Claims (3rd ed.). Sherkat-e Sahami-ye Enteshar.
Madani, J. a.-D. (2014). Evidence in Civil Claims (91st ed.). Majd.
Moein, M. (2013). Moein Persian Dictionary (27th ed.). Amir Kabir Publications.
Mousavi Khomeini, R. (2015). Translation of Tahrir al-Wasilah (4th ed., Vol. 2). Institute for Compilation and Publication of Imam Khomeini's Works.
Nahrini, F. (2005). Exceptional Evidence in Proving and Establishing Ownership. Legal Research Journal(14).
Peymani, Z. a.-D. (1977). Judicial Evidence in the Law of the French Revolution (1st ed.). Khorrami Printing House.
Pour Ostad, M. (2019). Principles and Rules of Transnational Civil Procedure (2nd ed.). Institute for Legal Studies and Research.
Pradel, J. (2002). Droit penal compare (2nd ed.).
Sadrzadeh Afshar, M. (2017). Evidence in Civil Claims in Iranian Law (4th ed.). Tehran University Center Publications.
Safaei, H. (1985). The Concept of Gross Fault in Relation to the Exclusion of Liability Clause. International Law Journal(4).
Shams, A. (2005). Comparative Civil Procedure. Tehran: Faculty of Law, Shahid Beheshti University
Sheikh Nia, A. H. (1996). Evidence in Civil Claims (1st ed., Vol. 3). Sherkat-e Sahami-ye Enteshar.
Taheri, M. A. (2004). Determining the Regime of Criminal Evidence in Iran's Judicial System (1st ed.). SAMT.
Walton, D. (2008). Witness Testimony Evidence. Cambridge University Press.
دانلودها
چاپ شده
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Amir Mohammad Shams, Ali Radan Jebeli, Hamidreza Ali Karami (Author)

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.